Zon

Diederik Samsom: De zon levert per dag voor 10 jaar energie

Tekst: Paul van Tongeren en Henk Schaaf

Terwijl op Antarctica een ijsschots zo groot als Gelderland en Brabant is afgebroken, president Trump zich terugtrekt uit ‘Parijs’ en een bioloog opzien en kritiek baart met uitspraken over ‘het grote uitsterven’ van dieren en planten, toont Diederik Samsom zich optimistisch.

 

Diederik Samsom

Foto: Henk Schaaf

Samsom (46), afgestudeerd in de technische natuurkunde, ex-Greenpeace-activist, ex-PvdA-leider en tegenwoordig adviseur van recycling- en energiebedrijf HVC, spreekt met Toorts omdat hij op 21 oktober een inhoudelijke speech zal houden voor het congres van Naturfreunde Internationale (NFI) in het Koos Vorrinkhuis in Lage Vuursche.

,,Er is nog nooit zoveel in duurzame energie geïnvesteerd. In Amerika komt er meer energie uit windmolens dan uit kerncentrales en China doet kolencentrales in de ban. Zonne-energie breekt door en op zee draaien windturbines zonder subsidie. Duurzaamheid staat of valt met de wijze waarop we onze energie winnen en gebruiken.”

Natuurvrienden stabiele kern

Natuurvrienden zijn in zijn ogen de stabiele kern van de milieubeweging. ,,Je kunt zeggen dat Nivon niet erg beweegt. Je kunt de vereniging beschouwen als de stilstaande kern. Ik koester de natuurvrienden, ze zíjn er. Veel mensen zijn lid van Nivon Natuurvrienden omdat zij de doelstellingen en de waarden delen. Ook als milieubescherming buiten beeld zou raken, blijven deze mensen lid. Wars van alle modes staan ze voor natuur en milieu. Maar zoals overal in de fysica is die kern wel essentieel voor de beweging er omheen. Die wordt op gang gehouden door activisten, zoals Greenpeace en Milieudefensie. Met de leden van Nivon voel ik mij verbonden, maar ik voel me niet direct tot Nivon aangetrokken. Daar ben ik te onrustig voor. Ik wil juist die beweging en dynamiek.

Wat me wel opvalt bij de natuurbeweging: die is enorm wit, autochtoon. Daar is nog een belangrijke doorbraak te maken. Ook de nieuwe Nederlanders moeten nog door de schoorsteen van de emancipatie, de volksontwikkeling waar de naam Nivon naar verwijst.”

Tij gekeerd

,,Zeven jaar geleden, na het mislukken van ‘Kopenhagen’ was ik tamelijk pessimistisch. Maar het tij is gekeerd. Ook grote bedrijven willen nu met duurzaamheid aan de slag, ze schreeuwen om wet- en regelgeving opdat ze eerlijk en op gelijke voet met elkaar kunnen concurreren.” Wat dat betreft blijven ondernemers in zijn ogen opportunistisch. Ze pleiten niet voor maatregelen omdat het móet, maar omdat het kán; omdat het past in het beeld van maatschappelijk verantwoord ondernemerschap en omdat de samenleving – hun consumenten – erom vraagt. Zo reageert ook de politiek. ,,Die loopt niet echt voorop, maar volgt maatschappelijke bewegingen. Zonder draagvlak krijgen politici de zaken ook niet voor elkaar.”

Hij waardeert het initiatief van de Nationale Energiecommissie, onder leiding van oud-SER-voorzitter Herman Wijffels. De commissie wil het nieuwe kabinet opdragen binnen enkele tientallen jaren Nederland vrij te maken van fossiele brandstof. Duurzaam is troef.

Redelijk welvarend

Samsom: ,,We krijgen elke dag gratis en voor niks van de zon een bak energie waar we tien jaar mee voort kunnen. Ik ben geen aanhanger van onheilsprofeten, die ontkennen dat de mens naast een probleemveroorzaker ook een enorme oplossingenmachine is. Halverwege de negentiende eeuw werd voorspeld dat Londen, vanwege alle koetsjes en paarden, in de stront zou wegzakken. En Malthus voorspelde een halve eeuw eerder dat er onvoldoende voedsel zou zijn voor de wereldbevolking. Hij pleitte voor drastische maatregelen om de bevolkingsgroei af te remmen. Nu kunnen we met negen miljard mensen toch redelijk welvarend en in harmonie met de aarde leven. Al zeg ik er wel bij: niet met het Europese, laat staan het Amerikaanse, consumptiepatroon.”

Volgens Samsom gaat het met name om de consumptie van vlees. ,,Er zijn zo veel natuurlijke hulpbronnen nodig om vlees te produceren zoals dat nu gebeurt, dat is niet houdbaar als de hele wereldbevolking dagelijks een karbonade of biefstuk op haar bord wil. Vleesvervangers worden het denk ik niet, wat betreft smaak en textuur. We zullen vlees anders moeten gaan produceren, zonder het tussenstadium van levende dieren, of we moeten overschakelen naar plantaardig eten.”

Kleine beestjes

Hij is niet bang voor uitputting van andere grondstoffen dan fossiele energiedragers. ,,In principe zijn die allemaal, ook betrekkelijk zeldzame en dus dure metalen, te recyclen, te hergebruiken. Wel relevant, als het waar is, is het uitsterven van soorten. We hebben wat betreft flora en fauna, diversiteit nodig in het dna, een balans, geen eenzijdigheid. Dan heb ik het niet zozeer over iconische dieren als de tijger of de olifant, maar over die hele kleine beestjes die nooit op tv komen, daar gaat het om.”

De kernfysicus Samsom mag je een wellicht een milieu-optimist noemen. Maar hij is niet zonder voorbehoud optimistisch over onze gezamenlijke toekomst: ,,De mensheid lijkt op een stuntman die hard op een muur afrijdt. Maar vlak voordat hij te pletter dreigt te slaan, kan hij afremmen en een list bedenken om alsnog over de muur heen te komen. Een voorbeeld: oogsten mislukten, hongersnood dreigde. Precies op tijd werd kunstmest uitgevonden. En zo konden we de voedselproductie weer veiligstellen. Nog een voorbeeld: Diep in de aarde is honderden miljoenen jaren fossiele brandstof opgeslagen. En wij zijn nu bezig om die olievoorraad in dik honderd jaar op te gebruiken. De oplossing is wind- en zonne-energie. Waterkrachtcentrales bestaan al veel langer. Elektrische auto’s zijn niet afhankelijk van benzine. Net op tijd bedacht.”

Hij ziet zelfs mogelijkheden om auto’s tijdens de rit op te laden. ,,Je rijdt van Den Haag naar Arnhem. In het wegdek liggen lussen die duurzaam opgewekte energie afgeven die door je auto wordt opgenomen. Zo vul je al rijdend je accu.” Utopie of werkelijkheid?

Superslimme oplossingen

De wetenschap staat niet stil. Superslimme oplossingen liggen voor het oprapen, maar ze vragen tijd. Technisch is volgens Samsom veel mogelijk, als je maar durft te investeren in ontwikkelingen die nu duur lijken maar op termijn zichzelf dik terugverdienen.

Toorts najaar 2017De kranten schreven dat vliegen veel goedkoper is dan reizen per trein. Terwijl het niet bepaald milieuvriendelijk is. Daarin lijkt toch nog geen ommekeer te verwachten ….. Diederik Samsom: ,,Ik sluit niet uit dat je op termijn vliegtuigen kunt ontwikkelen die het zonder kerosine doen. Als een soort lichtgewicht zeppelins die op alternatieve energie door het luchtruim gaan.”
Kortom: ,,De planeet Aarde mag niet ten onder gaan. Ze hoeft ook niet ten onder te gaan.”

Meer informatie

Diederik Samsom
PvdA, milieu en duurzaamheid