Nivon Banjaert: De Kunst van het Leven

Eind 2017 filosofeert Banjaert over de Kunst van het Leven

Van 14 t/m 16 december biedt natuurvriendenhuis Banjaert in Wijk aan Zee een activiteit op filosofische grondslag: De Kunst van het Leven. Juist aan het einde van het jaar, tussen de feestdagen, is het goed even stil te staan bij de dingen die er werkelijk toe doen.

De Kunst van het Leven biedt deelnemers de gelegenheid na te denken over een aantal vragen die gerelateerd zijn aan het leven en kunst. Door middel van discussies, gesprekken, meditatie en activiteiten zoals wandelen en tekenen zal iedere deelnemer nieuwe inzichten mee naar huis nemen.

Programma en begeleiders

Ella de Jong en Rien Doorn begeleiden de activiteiten van de Kunst van het Leven. Bekijk alle activiteiten en achtergrondinformatie over Ella de Jong en Rien Doorn in het Programma van de Kunst van het Leven.

Nivon Banjaert: De Kunst van het LevenWanneer

Aankomst op donderdag 14 december om 10.00 uur, vertrek zaterdag 16 december om 19.00 uur.

Let op: De data van deze activiteit, die eerder gepubliceerd werd in de nieuwsbrief van Banjaert, zijn gewijzigd.

 

Kosten

Nivon leden € 210, niet leden € 250.
Inbegrepen zijn overnachtingen, workshops, 3 diners, koffie en thee en het boek Stoïcijnse levenskunst door Miriam van Reijen. Niet inbegrepen zijn het ontbijt en de lunch.

Info en aanmelden

Meld je aan voor de Kunst van het Leven via aanmelding.banjaert@gmail.com of via 06 – 43 45 81 85.
Meer informatie over natuurvriendenhuis Banjaert vind je op 
Banjaert.nivon.nl.

Naturefriends International

NFI Congres (Naturfreunde Internationale) in Lage Vuursche

Naturfreunde Internationale houdt dit jaar het NFI congres in het Koos Vorrink-huis in Lage Vuursche. Nivon ontvangt daar van 20 tot 22 oktober bijna honderd gasten uit landen met een eigen Natuurvriendenorganisatie.

 

Nivon Bergsport AmsterdamHet centraal bestuur van Nivon vindt dat NFI zich meer zou moeten richten op enkele kernactiviteiten en niet te veel tegelijk moet willen. NFI-voorzitter Manfred Pils wil de federatie ombouwen tot een ‘solidaire internationale beweging’. Op het congres zal worden voorgesteld projecten op te zetten waarmee de NFI een ‘ecologische voetafdruk’ kan achterlaten in Europa, maar ook in de aangesloten Afrikaanse landen.

Michael Müller, voorzitter van Naturfreunde Deutschland, roept leden op tot deelname aan het brede debat over ecologie, migratie, het bevorderen van ontspanning tussen de machtsblokken en zegt dat NFI ‘een politieke organisatie’ is: ,,Wij moeten ons opnieuw en sterker dan eerst met vrede en veiligheid inlaten.”

Ook Nivon Natuurvrienden wil zich aansluiten bij initiatieven op het gebied van duurzaamheid en milieubehoud, met haar leden de discussie voeren over maatschappelijke onderwerpen en waar nodig stelling nemen tegen ongewenste ontwikkelingen.

Henk Schaaf, NFI congres

Meer informatie

Newsletter NFI september 2017
Naturefriends talk: Henk Schaaf | President of Nivon
Naturfreunde Internationale

 

Nieuwe leden: Familie Boersma

Nieuwe leden aan het woord: Familie Boersma

Janet, Siebe, Menne en Roan Boersma uit Akkrum zijn nieuwe leden van Nivon sinds april van dit jaar.

Waarom lid worden?

Natuurvriendehuis het HunehuisVrienden die al jaren lid zijn en naar trefkampen gaan, hadden ons uitgenodigd om mee te gaan naar het Hunehuis in Havelte. Het was prachtig: het huis ligt op de hei en je staat zo tussen de schapen.

We hadden het gevoel ’dit willen we vaker gaan doen’, logeren in zo’n huis. We kennen dit gebied bij Havelte helemaal niet zo, terwijl het zo dichtbij is. Het is leuk om meer verbondenheid te krijgen met je eigen land, je omgeving.

Wat ga je doen bij Nivon?

We gaan zeker naar één van de andere huizen, misschien wel in de herfst. Op die manier kunnen we het hele land door. Zelf of met vrienden. Ik heb ook gezien dat er leuke activiteiten op de huizen worden georganiseerd. We houden van creatieve dingen en ook van natuurwandelingen. Zelf zijn we zeilers. Uiteraard moet het natuurlijk wel net zo uitkomen. De jongens sporten in het weekend, dus we moeten echt een datum prikken.

Natuurvriendehuis het HunehuisOver het Hunehuis

Natuurvriendenhuis het Hunehuis

Eric Leeuwenberg, Nivonlid en vrijwilliger uit Rotterdam, fietste naar het Hunehuis en maakte de foto’s van het huis. Bekijk op Nivonrotterdam.nl alle foto’s.

 

Lid worden

Meer info en aanmelden

Zon

Diederik Samsom: De zon levert per dag voor 10 jaar energie

Tekst: Paul van Tongeren en Henk Schaaf

Terwijl op Antarctica een ijsschots zo groot als Gelderland en Brabant is afgebroken, president Trump zich terugtrekt uit ‘Parijs’ en een bioloog opzien en kritiek baart met uitspraken over ‘het grote uitsterven’ van dieren en planten, toont Diederik Samsom zich optimistisch.

 

Diederik Samsom

Foto: Henk Schaaf

Samsom (46), afgestudeerd in de technische natuurkunde, ex-Greenpeace-activist, ex-PvdA-leider en tegenwoordig adviseur van recycling- en energiebedrijf HVC, spreekt met Toorts omdat hij op 21 oktober een inhoudelijke speech zal houden voor het congres van Naturfreunde Internationale (NFI) in het Koos Vorrinkhuis in Lage Vuursche.

,,Er is nog nooit zoveel in duurzame energie geïnvesteerd. In Amerika komt er meer energie uit windmolens dan uit kerncentrales en China doet kolencentrales in de ban. Zonne-energie breekt door en op zee draaien windturbines zonder subsidie. Duurzaamheid staat of valt met de wijze waarop we onze energie winnen en gebruiken.”

Natuurvrienden stabiele kern

Natuurvrienden zijn in zijn ogen de stabiele kern van de milieubeweging. ,,Je kunt zeggen dat Nivon niet erg beweegt. Je kunt de vereniging beschouwen als de stilstaande kern. Ik koester de natuurvrienden, ze zíjn er. Veel mensen zijn lid van Nivon Natuurvrienden omdat zij de doelstellingen en de waarden delen. Ook als milieubescherming buiten beeld zou raken, blijven deze mensen lid. Wars van alle modes staan ze voor natuur en milieu. Maar zoals overal in de fysica is die kern wel essentieel voor de beweging er omheen. Die wordt op gang gehouden door activisten, zoals Greenpeace en Milieudefensie. Met de leden van Nivon voel ik mij verbonden, maar ik voel me niet direct tot Nivon aangetrokken. Daar ben ik te onrustig voor. Ik wil juist die beweging en dynamiek.

Wat me wel opvalt bij de natuurbeweging: die is enorm wit, autochtoon. Daar is nog een belangrijke doorbraak te maken. Ook de nieuwe Nederlanders moeten nog door de schoorsteen van de emancipatie, de volksontwikkeling waar de naam Nivon naar verwijst.”

Tij gekeerd

,,Zeven jaar geleden, na het mislukken van ‘Kopenhagen’ was ik tamelijk pessimistisch. Maar het tij is gekeerd. Ook grote bedrijven willen nu met duurzaamheid aan de slag, ze schreeuwen om wet- en regelgeving opdat ze eerlijk en op gelijke voet met elkaar kunnen concurreren.” Wat dat betreft blijven ondernemers in zijn ogen opportunistisch. Ze pleiten niet voor maatregelen omdat het móet, maar omdat het kán; omdat het past in het beeld van maatschappelijk verantwoord ondernemerschap en omdat de samenleving – hun consumenten – erom vraagt. Zo reageert ook de politiek. ,,Die loopt niet echt voorop, maar volgt maatschappelijke bewegingen. Zonder draagvlak krijgen politici de zaken ook niet voor elkaar.”

Hij waardeert het initiatief van de Nationale Energiecommissie, onder leiding van oud-SER-voorzitter Herman Wijffels. De commissie wil het nieuwe kabinet opdragen binnen enkele tientallen jaren Nederland vrij te maken van fossiele brandstof. Duurzaam is troef.

Redelijk welvarend

Samsom: ,,We krijgen elke dag gratis en voor niks van de zon een bak energie waar we tien jaar mee voort kunnen. Ik ben geen aanhanger van onheilsprofeten, die ontkennen dat de mens naast een probleemveroorzaker ook een enorme oplossingenmachine is. Halverwege de negentiende eeuw werd voorspeld dat Londen, vanwege alle koetsjes en paarden, in de stront zou wegzakken. En Malthus voorspelde een halve eeuw eerder dat er onvoldoende voedsel zou zijn voor de wereldbevolking. Hij pleitte voor drastische maatregelen om de bevolkingsgroei af te remmen. Nu kunnen we met negen miljard mensen toch redelijk welvarend en in harmonie met de aarde leven. Al zeg ik er wel bij: niet met het Europese, laat staan het Amerikaanse, consumptiepatroon.”

Volgens Samsom gaat het met name om de consumptie van vlees. ,,Er zijn zo veel natuurlijke hulpbronnen nodig om vlees te produceren zoals dat nu gebeurt, dat is niet houdbaar als de hele wereldbevolking dagelijks een karbonade of biefstuk op haar bord wil. Vleesvervangers worden het denk ik niet, wat betreft smaak en textuur. We zullen vlees anders moeten gaan produceren, zonder het tussenstadium van levende dieren, of we moeten overschakelen naar plantaardig eten.”

Kleine beestjes

Hij is niet bang voor uitputting van andere grondstoffen dan fossiele energiedragers. ,,In principe zijn die allemaal, ook betrekkelijk zeldzame en dus dure metalen, te recyclen, te hergebruiken. Wel relevant, als het waar is, is het uitsterven van soorten. We hebben wat betreft flora en fauna, diversiteit nodig in het dna, een balans, geen eenzijdigheid. Dan heb ik het niet zozeer over iconische dieren als de tijger of de olifant, maar over die hele kleine beestjes die nooit op tv komen, daar gaat het om.”

De kernfysicus Samsom mag je een wellicht een milieu-optimist noemen. Maar hij is niet zonder voorbehoud optimistisch over onze gezamenlijke toekomst: ,,De mensheid lijkt op een stuntman die hard op een muur afrijdt. Maar vlak voordat hij te pletter dreigt te slaan, kan hij afremmen en een list bedenken om alsnog over de muur heen te komen. Een voorbeeld: oogsten mislukten, hongersnood dreigde. Precies op tijd werd kunstmest uitgevonden. En zo konden we de voedselproductie weer veiligstellen. Nog een voorbeeld: Diep in de aarde is honderden miljoenen jaren fossiele brandstof opgeslagen. En wij zijn nu bezig om die olievoorraad in dik honderd jaar op te gebruiken. De oplossing is wind- en zonne-energie. Waterkrachtcentrales bestaan al veel langer. Elektrische auto’s zijn niet afhankelijk van benzine. Net op tijd bedacht.”

Hij ziet zelfs mogelijkheden om auto’s tijdens de rit op te laden. ,,Je rijdt van Den Haag naar Arnhem. In het wegdek liggen lussen die duurzaam opgewekte energie afgeven die door je auto wordt opgenomen. Zo vul je al rijdend je accu.” Utopie of werkelijkheid?

Superslimme oplossingen

De wetenschap staat niet stil. Superslimme oplossingen liggen voor het oprapen, maar ze vragen tijd. Technisch is volgens Samsom veel mogelijk, als je maar durft te investeren in ontwikkelingen die nu duur lijken maar op termijn zichzelf dik terugverdienen.

Toorts najaar 2017De kranten schreven dat vliegen veel goedkoper is dan reizen per trein. Terwijl het niet bepaald milieuvriendelijk is. Daarin lijkt toch nog geen ommekeer te verwachten ….. Diederik Samsom: ,,Ik sluit niet uit dat je op termijn vliegtuigen kunt ontwikkelen die het zonder kerosine doen. Als een soort lichtgewicht zeppelins die op alternatieve energie door het luchtruim gaan.”
Kortom: ,,De planeet Aarde mag niet ten onder gaan. Ze hoeft ook niet ten onder te gaan.”

Meer informatie

Diederik Samsom
PvdA, milieu en duurzaamheid

Oudemolenschediep - (D)rentmeesterschap

(D)rentmeesterschap – 3 t/m 5 november

Themaweekend over het Nederlandse landschap

Nivon regio Noord snijdt begin november een bijzonder actueel thema aan: Het Nederlandse landschap. ’De diversiteit van ons landschap neemt af, maar in dit weekend laten we zien dat het ook anders kan’, stellen de organisatoren.

Nienke Wensveen van Nivon regio Noord: ,,De bottomline van het thema is: Het gaat slecht met het Drentse/Nederlandse landschap. De landbouwgebieden zijn ecologische woestijnen geworden. Boeren, banken, overheden en consumenten hebben elkaar in de houdgreep. In het excursieprogramma bezoeken we de positieve uitzonderingen, om te laten zien hoe het ook kan. Maar al fietsend komen we ook langs de treurige voorbeelden ervan.”

Rechtgetrokken

Grondboring - (D)rentmeesterschap

Hoogleraar landschapsgeschiedenis Theo Spek geeft uitleg tijdens een eerder themaweekend

Wie bijvoorbeeld aan Drenthe denkt, ziet een plaatje voor zich van een weids en leeg heidelandschap met schapen en hunebedden en verspreid liggende esdorpen. Wie vandaag de dag een tocht door het Drentse landschap maakt, ziet dat dit beeld niet langer klopt. De provincie begint er steeds meer uit te zien als de rest van Nederland: weilanden met nette verkavelingen, rechtgetrokken beken, steden, snelwegen en spoorlijnen. We zijn bezig ons karakteristieke landschap te verliezen en in te ruilen voor monotonie. Bovendien scoort onze biodiversiteit in Europa het slechtst.

Ieder jaar organiseren we een weekend en we bepalen het thema van een weekend eigenlijk vooral op basis van wat we zelf interessant vinden en waar we zelf meer van willen weten. Nadat we het thema al vastgesteld hadden, kwam het spraakmakende boek Landschapspijn van Jantien de Boer uit. Tevens sluit het thema aan bij het ’Aanvalsplan voor het landschap’ dat Natuurmonumenten eerder dit jaar lanceerde.

Provinciaal ambassadeur van Natuurmonumenten, de heer Taco van den Heiligenberg, vertelt zondagochtend over dit ’Aanvalsplan’. Vervolgens bezoekt het gezelschap op de fiets Boer Sil die zijn bedrijf uitoefent op een natuurvriendelijke manier.

Oudemolenschediep - (D)rentmeesterschapJantien de Boer

Jantien de Boer trapt op vrijdagavond 4 november af. De columniste/journaliste van de Leeuwarder Courant bracht haar landschapspijn – ‘het schrijnende gevoel’ dat het wegkwijnende Friese landschap bij haar oproept – onder woorden in een artikel in haar krant; een verhaal dat velen raakte en uiteindelijk leidde tot haar boek. Veel meer mensen bleken het gemis te voelen, en niet alleen in Friesland.

Op zaterdag staat er een fietstocht gepland naar Rheebruggen; een stukje authentiek Drents landschap. Tevens een korte rondwandeling met uitleg over wat er hier te zien is. Daarna staat het Dwingelderveld op het programma: Een nationaal landschap dat in het afgelopen decennium flink is aangepakt (vernatting, aanleg grote geluidswal langs de A28, ecoviaduct over de A28, etc.). Natuurmonumenten beheert dit natuurgebied en geeft uitleg over de aanpak om de natuurkwaliteit te verbeteren.

Info en boeken

  • (D)rentmeesterschap is van 3 t/m 5 november in het natuurvriendenhuis Hunehuis.
  • Kosten voor leden: € 55 per persoon op basis van een tweepersoonskamer.
  • Kosten voor niet-leden € 72,50.
  • Op basis van zelfverzorging.
  • Meer info en boeken: Nivon Noord Scholing en Vorming, Nienke Wensveen, nivon.klimaat@gmail.com.
Toorts najaar 2017

Toorts najaar 2017: Planeet aarde mag niet ten onder gaan

De nieuwe Toorts begint in het najaar met een duidelijk statement. Bij Nivon kan je veel leuke dingen doen, in de natuur en cultureel. Maar soms moet er iets gezegd worden en dat is dan niet voor niets.

  • Toorts najaar 2017Diederik Samsom is gastspreker op NFI-congres (Naturfreunde Internationale) van 21 oktober in het Koos Vorrink-huis: “De zon levert per dag voor 10 jaar energie.” Toorts spreekt een positieve en kritische Samson.
  • (D)rentmeesterschap, themaweekend over het Nederlandse landschap: ’De diversiteit van ons landschap neemt af, maar in dit weekend laten we zien dat het ook anders kan’. Van 3 t/m 5 november in het Hunehuis.
  • Wandelpadnieuws over het Westerborkpad, het Graafschapspad, het Koningspad XL en wat Nivon daarmee te maken heeft.
  • Een duik in de geschiedenis van Toorts en van Leo van Manen, die bijna alles meemaakte van Nivon.
  • PiKa en JUMP kijken terug op de zomer.
  • De wintersportreizen zijn bekend.
  • En natuurlijk veel activiteiten in het hele land.

Lezen

Naar de Toorts Najaar 2017
Naar het archief en adverteren

Markeerders gezocht voor het Oosterscheldepad

Het succes van de langeafstand- en streekwandelpaden is voor een groot deel te danken aan de vrijwilligers die de route markeren en actueel houden. Het Nivon, eigenaar en beheerder van het Oosterscheldepad is op zoek naar markeerders m/v op Tholen en St. Philipsland die de wandelaars op het goede pad houden.

Minimaal twee keer per jaar lopen de markeerders de route na, met wit/rode of geel/rode stickers en met verf en kwast. Daarnaast reageren ze op opmerkingen die binnenkomen en houden ze ontwikkelingen in de omgeving in de gaten.

Het Oosterscheldepad is een pad met een heel eigen gezicht, het gezicht van de Oosterschelde. Rijk aan natuur en cultuur is deze zeearm tot Nationaal Park verheven.

Op de grens van land en water valt veel te beleven. Weer en wind veranderen het beeld van land, zee en lucht voortdurend. Je beleeft de dynamiek van eb en vloed. Verwonder je over planten en dieren op de grens van zilt en zoet en van zee en land. De eeuwigdurende strijd tegen het water is op veel plaatsen nog goed waarneembaar: van oude inlagen en verdronken polders tot en met de modernste Deltawerken. Doorwandel de havenstadjes met hun vertier, monumenten en restaurants met ‘vruchten’ van zee en land. De 196 km lange route gaat af en toe landinwaarts over ‘bloemdijken’ en soms ook buitendijks. In de zomer verhogen de pontjes die kriskras over de Oosterschelde varen het eiland- en vakantiegevoel. Zie ook https://nivon.nl/oosterscheldepad/

 

Heb je interesse om een bijdrage te leveren aan het Oosterscheldepad, neem dan contact op met Henk ter Beek via henk0205terbeek@gmail.com of 06 1966 0990.

Water

Je kunt niet weglopen wanneer het moeilijk wordt

“Ontgin waar niemand vruchtbaarheid vermoedt.
Elke woestijn heeft zijn wel, geloof onafgebroken.
Hier moet water zijn.”

Uit: Voorschrift – Hendrik Marsman

 

De werkgroep Historie Nivon verzamelt materiaal uit het Nivon-verleden om voor de toekomst te bewaren. Herman van Kordenoordt voert gesprekken met leden en legt deze interviews vast op cd. Van de meeste gesprekken verschijnt ook een artikel in Toorts en op Nivon.nl.

 

Interview met Leo van Manen

Tekst: Sjoerd Kemeling
Interview en foto: Herman van Kordenoordt

Leo van ManenLeo werd geboren op 19-5-1936  in de Geitenkamp, een Arnhemse arbeiderswijk, in een woning van de “Algemene”. Vader was er werkzaam als schilder. Praten over de oorlog emotioneert hem nog altijd. Het gezin moest in 1944 vluchten vanwege operatie Market Garden, ook bekend als de slag om Arnhem. Met een kar vol spullen, soms schuilend in een greppel. De kleine Leo min of meer steppend en trappend op de fiets van moeder. “Daar moet ik vaak aan denken, als ik nu beelden van vluchtelingen zie.” Ook mistte een granaatscherf vader op een haar, maar niet het fotoboek dat Leo gelukkig toch nog heeft. ,,Ik moet vaak aan die tijd denken, als ik nu beelden van vluchtelingen zie.” Door die oorlog liep het met school niet helemaal goed. Leo bleek langzaam met leren. “Ik ben overal traag mee. Dat is nooit anders geworden.” In 1947 overleed vader. Gelukkig was er veel steun van vrienden uit de Rode Familie en kreeg moeder werk in het huishouden bij een freule. Het was een zware tijd.

Ondertussen was Leo, eigenlijk veel te jong, lid geworden van de AJC. Als 11-jarige maakte hij het Vriendschapsfeest mee. “Alleen met de trein naar Amsterdam”. Hij ging naar de ambachtsschool om elektricien te worden. Destijds was bedacht, teneinde snel vaklieden op te leiden, om de vierjarige ambachtsschool in twee jaar te geven. Leo was niet de enige die daar moeite mee had. Gelukkig was er een rode leerkracht die de hele klas bijspijkerde.

“Vijf jaar na mijn vader overleed ook moeder. Aan kanker”. Leo werd, 16 jaar oud, opgevangen door een tante en oom. “Geweldige pleegouders”. Het huis van moeder werd leeggehaald. Daarvan moest de steun worden terugbetaald. Een paar dingetjes werden door familieleden teruggekocht en later aan Leo gegeven. Leo werkte toen al. Via iemand uit de Rode Familie kreeg hij een aanstelling bij de PTT. “Eigenlijk vriendjespolitiek.” Via de bedrijfsopleiding haalde Leo diverse diploma’s.

AJC

Inmiddels was Leo secretaris geworden van zijn koppel van de AJC. .”Ik kon eigenlijk helemaal geen verhaal schrijven. Er zat geen lijn in.” Hij maakte interessante bijeenkomsten mee op de Paasheuvel. “Wim Thomassen was daar vaak spreker.” Als jongvolwassene maakte Leo de opheffing mee van de AJC. Toen koos hij voor de “logische overgang” naar het Instituut. Het Nivon organiseerde bijeenkomsten in de schouwburg (Cilli Wang, Otto Sterman) maar ook excursies naar bijvoorbeeld de Deltawerken. Hij nam deel aan vogelexcursies. “Ik kan nog steeds geen mus van een kraai onderscheiden, maar werd wel een liefhebber van het beleven van de natuur.” Daarom deed Leo ook mee aan (vergeefse) acties tegen de aanleg van de A50, dwars over de Veluwe.

Hij werd penningmeester van de Natuurvriendencommissie. “Ik was van het kamperen en de wandelingen”. In 1960 begon het echte werk. Hij werd gevraagd intermediair te worden tussen het afdelingsbestuur en het Nivon jongerenwerk. Hij zat gelijktijdig in beide besturen. De oprichtingsbijeenkomst van het Arnhemse Nivon jongerenwerk was in de Kleine Bosbeek. Leo en Nolda trouwden een paar dagen voor die bijeenkomst. Albert van der Weij sprak er. Er waren 20-30 jongeren. Het was hartstikke gezellig. “Alleen bleek ’s nachts slapen het tweede doel en keet maken het eerste”. Er kwamen een wastafel en een brandblusser naar beneden. Gelukkig tilde de beheercommissie er niet al te zwaar aan. Met de jongeren organiseerden ze weekenden in het ABK-huis. “Ze vergaderden bij ons thuis”. Nolda en Leo waren, nauwelijks vijf jaar ouder, een soort vertrouwenspersonen.

Begin jaren 60 werd het landelijk congres gehouden in Musis Sacrum in Arnhem. Leo was verantwoordelijk voor de inkwartiering van de deelnemers. In 1966 kwam het verzoek penningmeester te worden van het afdelingsbestuur. Leo stopte met de jongeren. “Die konden het best zelf.” Al doende bekwaamde Leo zich in de nieuwe drukke klus. De penningen van Nivon-Arnhem werden ongeveer 30 jaar door hem beheerd.

Het cursuswerk nam een enorme vlucht. Ze hadden daarvoor de beschikking over een deel van het souterrain van vakbondsgebouw “De Opbouw.” Pottenbakken, emailleren, Engels, tekenen, schilderen, fotograferen, bamboefluiten, een muziekgroep, beeldhouwen, kunstgeschiedenis en veel meer. Er waren jaarlijks 500/600 cursisten. De afdeling had 1200 leden.

Veel vriendschappen

Van de gemeente ontving men een behoorlijke subsidie. Het werk nam toe. Bij een kasverschil zei Nolda soms om half twee ‘s nachts: “Kom we gaan slapen, morgen verder.” Via de PTT kwam er vrij snel een computer met een boekhoudprogramma. Er ging veel geld om en alles moest verantwoord worden aan de gemeente en aan de leden. “Je was er het hele jaar mee bezig.” Na een tijdje werd de inschrijving van de cursussen door een ander gedaan. De incasso bleef bij Leo.

Natuurvriendenhuis De Bosbeek BennekomLeo besloot met het penningmeesterschap te stoppen als hij met pensioen zou gaan. Vanaf die tijd richtte hij zijn aandacht en energie op de Bosbeek. Zo was hij betrokken bij de organisatie van de Seniorweken, maar voor andere werkzaamheden liep Leo ook niet weg. Een waterleiding solderen, een muurtje weghalen. Leo deed overal aan mee. Aanvankelijk dacht hij er geen verstand van te hebben. Toch werd Leo milieucoördinator in de Beheercommissie. “Wij zijn een Natuurvriendenhuis, dan moeten wij ons ook als natuurvrienden gedragen.” Afval scheiden, spaarlampen, een composthoop en zuinig afgestelde kranen. De Bosbeek deed mee aan het project “Milieubarometer”.

“We haalden het eerste jaar brons.” Met behulp van subsidie werden meer maatregelen genomen, Een zonneboiler op het dak en dubbel glas in de publieksruimten. De bezoekers konden het verbruik allemaal volgen via een paneel. Na het overlijden van Hugo Hoogerhuis werd Leo ook penningmeester van de Beheercommissie en werd de verantwoordelijke voor de brandpreventie. Daarna volgde nog de legionellaproblematiek . “Wel een beetje veel.” Rond 2004 stopte Leo met de werkzaamheden bij de Bosbeek. “Ik heb een leuk afscheid gehad. Ze hebben me toegezongen. Dat vond ik wel plezierig.”

Iets voor elkaar krijgen

Leo van Manen stelt dat hij in het leven veel gehad heeft aan de AJC en het Nivon: “Ik had veel dingen niet durven doen”. Het heeft hem ook veel vriendschappen opgeleverd. Maar ook geduld opbrengen iets voor elkaar te krijgen. Hij draagt het gedichtje voor dat bovenaan dit bericht staat. Hij voel zich verantwoordelijk en geeft niet gauw op. “Je kunt niet weglopen wanneer het moeilijk wordt.”