Wandelen en overnachten midden in de natuur

Een echte wandelaar schuwt geen herfstweer. Die weet dat deze Nederlandse dagen van onbestendig weer juist de allermooiste kunnen zijn. We selecteerden daarom voor jullie een rijtje van veertien wandelweekenden die uiterst geschikt zijn voor het herfstseizoen. Lees snel verder over de eerste wandeling: het Trekvogelpad.

Het zijn tweedaagse wandelingen waarbij je de mooiste stukjes ontdekt van lange-afstand-wandelroutes als bijvoorbeeld het Pieterpad. Nu stap je op zaterdag op de trein om vanaf de ov-locatie direct te beginnen aan de wandeling. Vervolgens overnacht in een natuurvriendenhuis van Nivon en de volgende dag wandel je weer door. Wandelgidsen-fotograaf Wim van der Ende vertelt je er in de video hieronder alles over.

Lees alles over de wandeltweedaagse over het Trekvogelpad en het hele artikel op RonReizen.nl 

havezate

Drie Nivon-wandelgidsen op stapel

Gesprekken met grondeigenaren, het vinden van nog mooiere paadjes, routebeschrijvingen aanpassen en nieuwe markeringen aanbrengen … Vrijwilligers zijn momenteel druk bezig om de routes van de Nivon-wandelpaden Overijssels Havezatepad (wit-rood gemarkeerd), Drenthepad en Brabants Vennenpad (geel-rood gemarkeerd) te verbeteren en nóg mooier te maken. In het voorjaar van 2019 rollen de drie geactualiseerde wandelgidsen van de persen.

De gidsen bieden nog meer kilometers wandelplezier. De Nivon-natuurvriendenhuizen en kampeerterreinen gelegen aan en nabij de route staan in de gidsen evenals de Nivon-wandeltweedaagsen (nivon.nl/wandeltweedaagsen) met als vertrek- en eindpunt een ov-halte en als overnachtingslocatie een Nivon-natuurvriendenhuis/kampeerterrein. Aan genoemde paden liggen de Nivon-natuurvriendenhuizen Krikkenhaar (Overijssels Havezatepad via de Nivon-wandeltweedaagse), Hunehuis en De Hondsrug (Drenthepad) en Morgenrood (Brabants Vennenpad).

Het Overijssels Havezatepad loopt langs havezaten van Oldenzaal naar Steenwijk, het Drenthepad is een wandelronde door de gelijknamige provincie en het Brabants Vennenpad voert langs de meest prachtige vennen en door de Kempen, Campina en Meierij. Achtergrondteksten en bijzondere wetenswaardigheden leiden de wandelaar door de landschappen. Leer meer over de cultuurhistorie, flora en fauna onderweg.

De vernieuwde gidsen zijn verkrijgbaar via de boekhandel en www.nivon.nl/gidsen (met korting voor Nivonleden)Op de Fiets- en Wandelbeurs van 1-3 maart 2019 in Utrecht is de nieuwe Overijssels Havezatenpadgids verkrijgbaar. In de boekhandel vanaf eind januari en uiteraard ook via de webshop www.nivon.vrijeboeken.com

Prijs OH-pad € 12,50, niet-lid € 18,70

havezateHavezate Den Berg bij Dalfsen. Foto: Antoon van Balveren

Grote Rivierenpad vernieuwd
Het Grote Rivierenpad, het Lange-Afstand-Wandelpad van Wandelnet van Hoek van Holland naar het Duitse Kleef, heeft na zeven jaar ook een nieuwe gids. Alle knelpunten zijn opgelost en de route is afgestemd op de routenetwerken in Zuid-Holland en Rivierenland. Het 282 km lange Grote Rivierenpad volgt de oer-Hollandse rivieren Nieuwe Waterweg, Oude Maas, Lek, Linge en Waal. In Duitsland sluit het pad aan op de Europese wandelroute E8 richting Polen.
Grote inspiratiebron voor de routegids van het Grote Rivierenpad is het in 1938 verschenen Verkade-album ‘Onze Groote Rivieren’ van Jac. P. Thijsse (1865-1945). In de gids staan fraaie beelden uit het album.

,,Het mooiste deel ligt langs de grens” – Rein de Graaff vader Brabants Kempen en Vennenpad

Rein de Graaff (86) stond aan de wieg van het huidige Brabants Vennenpad, een wandelpad van het Nivon door de Meierij en Kempen. Tot zo’n 1,5 jaar geleden was hij als markeerder nog betrokken bij zijn pad en bracht hij geel-rode verfstrepen aan en plakte stickers in dezelfde kleur, maar omdat het lopen minder wordt, moest hij zijn vrijwilligersbaan opgeven. Máár, zijn dochter Corine den Hartog, treedt in zijn voetsporen, hoe mooi is dat! Trots: ,,Twee jaar geleden heb ik met mijn schoondochter nog bij Malpie gelopen”, zegt de Eindhovenaar die niet van asfalt houdt. ,,Maar nu loop ik niet verder meer dan de overkant van de straat.”

Rein struinde decennia geleden door de Ardennen, te voet en met tent, over Grand Randonnées, lange-afstandpaden en dacht ’die moeten er in Nederland ook komen’. ,,Ik schafte topografische kaarten aan en startte bij natuurvriendenhuis Morgenrood in Oisterwijk. Vandaar liet ik de route bij de grens aansluiten op een al bestaande Belgisch pad.” Het Brabantse pad kreeg langzaam maar zeker vorm. Destijds besloeg die eerste wandelroute van A naar B zo’n 120 kilometer, inmiddels is het een ’rondje’ van bijna 250 kilometer. ,,De lijnroute ging toen ook naar Den Bosch, maar zodra het een rondwandeling werd, is de route naar Den Bosch vervallen.” Hij heeft menige kilometer op de fiets en te voet afgelegd op zoek naar de mooiste paadjes in zijn Brabant.

Langs de grens
De eerste gids, die in 1983 onder de naam het Brabants Kempen en Vennenpad het licht zag, liep van Luijksgestel naar Morgenrood in Oisterwijk en was in twee richtingen beschreven. In 1987 verscheen de volgende versie met een verbinding naar Valkenswaard. Trots haalt Rein de gidsjes tevoorschijn.
,,De vennen en tegenstelling tussen modern en de natuur en rust is kenmerkend voor het Brabants Vennenpad”, schetst Rein. ,,En het mooiste en tevens meest rustige deel is het stuk langs de grens, het verste weg.” Hij kan uren vertellen over zijn werk aan het wandelpad.
,,Leuke mensen kom je onderweg altijd tegen”, glundert de Brabander die daarom ook graag alleen op pad ging. Hij verhaalt over grondeigenaren die met voorstellen voor nóg mooiere ’stukskes pad’ komen, boeren die vragen of de aanleg van de route over hun land ook iets oplevert, een agrariër die palen met geel-rode markeringen had verwijderd en zijn land ermee had omheind. Of die ene keer waarop een fietser hem achterop reed en vroeg ’lust gij een visje, want ge zult wel honger hebben van dat lopen’. Haalde hij een makreel uit een kistje achterop zijn fiets”, grinnikt Hein.

Ramen afgeplakt
De enthousiast filmmaker heeft zelfs een film over zijn pad gemaakt! ,,Speelfilms maken was ook een hobby van me: ,,Mensen deden auditie en vervolgens filmden we vijf weekenden lang in ons huis waarbij de ramen afgeplakt waren. Dat krijg je nu niet meer voor elkaar: mensen hebben geen tijd meer.”
Langs het riviertje de Dommel bij de atletiekbaan in Eindhoven staat een gedenkboom die verwijst naar Rein en het ontstaan van het pad. Een bankje met een plaatje met Reins naam erop als initiatiefnemer van het pad is helaas inmiddels gesneuveld.

De route en gids van het Brabants Vennenpad worden momenteel vernieuwd en komend voorjaar verschijnt de vernieuwde versie van de streekpadgids nummer 5 die tevens langs natuurvriendenhuis Morgenrood voert. Rein: ,,Ik hoop dat het Brabants Vennenpad het mooiste pad van Nederland blijft. En dat is niet om te snoeven!”

reinenelizabethdegraaffRein de Graaff en zijn vrouw Liesbeth.

De wandelgidsen van het Nivon zijn verkrijgbaar via: www.nivon.vrijeboeken.com

 

Onmisbare items tijdens je herfsthike

Tekst: Leonie Kohl

De zon gaat sneller onder, het weer wordt wisselvalliger en de r zit weer in de maand. Dat weerhoudt een echte wandelaar toch niet van zijn of haar kilometers? Toch is het geen zomer meer, dus moet je je langere herfstwandeling net iets anders voorbereiden. Met deze items wordt je tocht net zo’n succes als in de zomer (of misschien nog wel beter).

Onmisbaar item 1: de afritsbroek

Is het sexy? Driewerf nee. Is het o zo handig als Moeder Natuur moodswings heeft en echt niet kan bepalen of het nu 25 graden is of 11 graden met een miezerbui? Absoluut. Ondanks de drempel die je misschien over moet, is een afritsbroek écht heel handig. Via je benen kun je goed je lichaamstemperatuur regelen zonder dat je het meteen te koud of te warm hebt. Liever geen schoenen uit tijdens je wandeling? Je krijgt nu zelfs afritspijpen met een zijdelingse rits waardoor dit niet meer hoeft.

Onmisbaar item 2: de regenjas

Een beetje een inkoppertje tijdens de herfst, maar daarom niet minder onmisbaar. Er zijn namelijk nog mensen die pogingen wagen met een paraplu. Zij hebben vast een fobie uit de tijd dat regenjassen nog aanvoelden als plastic boterhammenzakjes. Dat is gelukkig helemaal niet meer zo. Katoengevoel, ventilatiegaten, modieuze modellen: soms zie je niet eens meer dat het een regenjas is. Scoor een goeie.

Onmisbaar item 3: een drinkzak

De flesdrinker weet niet wat hij/zij mist: het gemak van een drinkzak. Zeker in de herfst als je al wat enthousiaster bent ingepakt, is het belangrijk dat drinken geen drempel is. Je zweet net zo goed en hydratatie is daarom net zo belangrijk als in de zomer. Een drinkzak vul je met water, schuif je in de achterkant van je wandelrugzak(je) en het drinkbuisje is altijd binnen handbereik: i-de-aal!

 

Onmisbaar item 4: een powerbank

Altijd handig, maar zeker in de herfst. De temperaturen dalen en dan gaan de accu’s van je andere onmisbare apparaten plots minder lang mee dan je gewend bent. Tenzij jij een feilloos oriëntatievermogen hebt, is een telefoon of GPS een gemak voor de navigatie tijdens je tocht. Natuurlijk wel handig als deze blijft werken tot aan je eindpunt. Tussentijds opladen met je powerbank geeft veel rust.

tip: wil je zonder telefoonnavigatie? Gebruik dan gewoon een wandelgids!

Onmisbaar item 5: een zonnebril of hoofddeksel

Die dekselse zon laat in de herfst op de meest onverwachte momenten haar koppie zien. Juist nu staat ze laag en schijnt soms extra fel. Omdat je zomermodus waarschijnlijk uitstaat, denk je niet meer aan een zonnebril of een hoedje tegen de zon. Wel meenemen dus, want je weet het maar nooit in de herfst…

 

Veel herfstwandelplezier!

Wanderlust – Reislust

Wandelaars in de 19e eeuwse kunst

Tekst: Han Verschuur

Wanderlust is al vanaf de middeleeuwen een begrip in de Duitse taal en cultuur. Het is zo oer-Duits, dat het onvertaald zelfs in het Engels is overgenomen. Voor het Nivon is wandelen in de betekenis van een wandel- of trektocht maken al bijna 100 jaar een hoofdactiviteit.

Eigenlijk is wandelen voor die bezigheid een wat onbeholpen vertaling uit het Duits, in feite zelfs een germanisme. Dat is mogelijk de reden, waarom je tegenwoordig vaker het Engelse leenwoord hiken tegenkomt voor de activiteit die voor menigeen met zoveel ´lust´ verbonden is.

Tot medio september 2018 was in de Berlijnse Nationalgalerie een boeiende tentoonstelling te zien met als titel Wanderlust. Centraal thema van de 120 tentoon gestelde objecten was de wandelaar in de natuur, een thema waardoor menig beeldend kunstenaar in de 19e eeuw geïnspireerd werd. Eén van de markantste schilderijen met wandelen als motief is het werk Wandelaar boven de nevelen (1818) van Caspar David Friedrich.

Reizende gezellen

Het zijn Duits-Oostenrijkse reizende gezellen geweest, die het rondtrekken tot cultuur verhieven. Vanaf de middeleeuwen tot in de 19e eeuw moest een Duitse gezel op weg naar het meesterschap in zijn ambacht er op uit trekken om andere culturen en technieken op zijn vakgebied te leren kennen. Deze trektocht werd aangeduid als Walz of Tippelei. Pas onder Bismarck werd het verplichtende karakter van deze opleidingszwerftocht opgeheven.

Bij aankomst in een andere stad moest de gezel zich melden bij de Zunftvater van het betreffende gilde. Als er geen werk was, dan kreeg hij een klein handgeld om de reis naar de volgende stad te kunnen aanvaarden. Met de opkomst van manufacturen in de 18e eeuw waren de werklieden sterker gebonden aan hun werkplek en voor het industrieproletariaat was het meesterschap niet weggelegd. Daarmee verdween ook de noodzaak om er als ambachtsgezel op uit te trekken.

Desondanks is deze oude traditie bij diverse ambachtelijke beroepen nog altijd bewaard gebleven. Sinds de jaren 80 van de vorige eeuw herleeft deze aan eeuwenoude conventies gebonden traditie zelfs weer. De reizende gezel is niet ouder dan 27 jaar, is ongehuwd, en heeft geen strafblad of schulden. Gedurende drie jaar en een dag is de wijde omtrek van de geboortegrond taboe. De trekkende gezel verplaatst zich te voet, of lift soms bij uitzondering een stukje.

Kluft (kloffie) en toebehoren

De Kluft (het uniform) van de gezel bestaat uit een opvallende hoed, als teken, dat de drager vrijgesteld is door zijn baas, een wit hemd zonder kraag, een zijden of manchester spencer met knopen van parelmoer, een jacket en een wijd uitlopende pantalon, beide uitgevoerd in manchester. Een gouden oorring met het ambachtswapen aan het linkeroor diende om de begrafeniskosten te dekken, als de gezel onderweg onverhoopt het leven liet.

Een belangrijk attribuut van de reizende gezel is de Charlottenburger, een doek van 88 bij 88 cm, waarin deze zijn ondergoed, zijn tandenborstel en zijn gereedschap bewaart. Onmisbaar is verder de Stenz, een gedraaide en bewerkte stok, die de gezel traditioneel bij zich droeg om zich slecht volk en loslopende honden van het lijf te houden. Wapens mochten ze niet dragen.

De verspreiding van de in 1895 in Wenen opgerichte  Natuurvriendenbeweging over Europa en zelfs naar Amerika is vooral te danken aan reizende gezellen, die zich bij de Natuurvriendenbeweging hadden aangesloten.

Buiten de Tippelei van de gezellen waren trektochten door de natuur bepaald geen bezigheid voor de arbeidende klasse. De vrije toegang tot de natuur moest zelfs nog bevochten worden door het proletariaat. Tot aan het einde van de 19e eeuw gold er geen wettelijke beperking van de arbeidstijd. Vaak moesten arbeiders tot 16 uur per dag werken. Alleen op zondag werden ze daarvan vrijgesteld om kerkbezoek mogelijk te maken. Veel energie om er na de kerkgang nog op uit te trekken zullen de arbeiders niet hebben gehad. In plaats daarvan was er hooguit een gang naar de kroeg voor een goedkope foezel. Een wandeling door de natuur was eerder aan de bourgeoisie voorbehouden.

Jean-Jacques Rousseau wordt beschouwd als de aanstichter van de burgerlijke vlucht in de natuuridylle. Wandelen werd tot middel om te ontsnappen aan de maatschappelijke dwang. Beeldend kunstenaars liepen in de periode van de romantiek vooruit op de maatschappelijke tendens. Natuur werd niet langer als wildernis gezien, maar als iets moois en verhevens. Toch waren wandeltochten door de natuur meer dan nu met gevaar verbonden en alleen daarom al voor velen niet bereikbaar.

Emancipatie

De Deense schilder Jens Ferdinand Willumsen portretteert in zijn De bergbeklimster (1912) voor het eerst een ongedwongen geklede, vrouw, onbegeleid in het mannendomein van het alpinisme. Hier wordt voor die tijd lichtelijk provocatief de burgerlijke emancipatie van de vrouw in beeld gebracht, drie jaar voordat in Denemarken het vrouwenkiesrecht werd ingevoerd.  Maar ook de verovering van de bergen door de Natuurvrienden was verbonden met een emancipatiestrijd. Arbeiders waren niet gewenst in de hutten van de burgerlijke Oostenrijkse Alpenverein. Al in 1905 kon je in Wenen alleen lid worden, als je je Arische afkomst kon aantonen. Vanaf 1924 mochten joden zelfs niet eens meer bediend worden in de hutten van de Alpenvereniging.

– De Bergbeklimster – Jens Ferdinand Willumsen, 1912, Statens Museum for Kunst, Kopenhagen

Wandervögel

In de romantische natuurbeleving onderscheidden de Natuurvrienden zich niet veel van de burgerlijke Wandervögel. De Wandervögel vertoonden wel eerder een escapistische tendens, terwijl de Natuurvrienden onder meer met het concept soziales Wandern vooral georiënteerd waren op emancipatie en educatie van de arbeider in de natuur. Het ging daarbij niet zozeer om het aantal af te leggen kilometers, maar om het ontdekken van de wereld en een beter begrip ervan.

Bovenstaande afbeelding sierde al vanaf 1898 het verenigingsblad Der Naturfreund. Een wandelaar betreedt bij het ochtendgloren het berglandschap en brengt de oorspronkelijke Natuurvriendengroet Berg heil uit. Met zijn eenvoudige kleding en zijn halsdoek representeert hij de arbeidersklasse. De eerste Natuurvrienden streden wel met succes voor vrije toegang tot de natuur voor het proletariaat. De opgaande zon staat voor de overwinning van de arbeidersklasse, hoewel de socialistische hymne Brüder zur Sonne zur Freiheit (Broeders verheft u ter vrijheid, broeders omhoog naar het licht) pas vanaf de jaren twintig zou worden gezongen. De afbeelding, die de voorpagina van het verenigingsblad van de Natuurvrienden tientallen jaren sierde wekt de indruk, dat de Natuurvriendenbeweging een pure mannenaangelegenheid was, zoals het alpinisme aanvankelijk alleen een bezigheid voor mannen was. Om misverstanden te voorkomen heeft het Duitse verenigingsblad inmiddels een geschlechtsgerechte aanduiding gekregen: Naturfreundin.

LAW Cleanup Challenge

Doe mee: LAW Cleanup Challenge op 15 september

Luc Schepers uit Rolde, markeerder van het Drenthepad en Pieterpad is de initiator van de LAW Cleanup Challenge op 15 september. Hij roept alle wandelaars in Nederland op om deel te nemen aan de schoonmaakactie om zwerfafval te verwijderen van wandelpaden. Zwerfafval: een grote ergernis en voor de natuur een zeer grote belasting.

Luc: ,,In het verlengde van de World Cleanup Day op 15 september heb ik een spontane actie gestart om dit op de wandelpaden in Nederland gaan inzetten onder de naam LAW Clean up Challenge. Mede-wandelaar Aiko Sterenborg vroeg me wanneer er een actie tegen zwerfafval op de grote wandelroutes, Pieterpad, Drenthepad en Groot Frieslandpad, in het Nationaal Park de Drentsche Aa, werd gehouden. Die was er niet …  en de LAW Cleanup Challenge was geboren.”

Deelnemen is eenvoudig: elke deelnemer kiest zelf zijn wandelpad, welke etappe en de afstand, alleen, samen, of met een heel team. ,,Als alle wandelaars 5 km voor hun rekening nemen, dan hebben we weer een schoon wandelnetwerk!”

Meer informatie? Lees hier alles over de LAW Cleanup Challenge

opnames nieuwsuur

Spring bij Nieuwsuur!

opnames nieuwsuurDuurzaam reizen is helemaal trendy! Zeker deze zomer kun je voor de zonuren gewoon dicht bij huis blijven en op pad gaan in eigen land. Daarom heeft NOS Nieuwsuur deze zomer de rubriek ‘duurzaam weg’ in het leven geroepen waarin ze kijken naar leuke duurzame alternatieve voor milieuvervuilende vliegreizen. Afgelopen vrijdag werd er een reportage over een reis van Spring uitgezonden.

De groep van Spring ging ‘bushcraften’ op de Veluwe. Een weekend vol wandelen, wildkamperen (wel op erkende plekken van Staatsbosbeheer uiteraard) en leven van de Nederlandse natuur, want zoals wildreisgids en survivalexpert Mark vertelt, die mee is op de trip:”het zijn natuurlijk niet de calorierijke voedselbommen die we gewend zijn, maar je kunt hier in Nederland wel genoeg voedsel verzamelen mocht dat nodig zijn.”

Het item is hier te bekijken vanaf 23:20.

Wandelen in Utrecht

Nivon Utrecht: Alles in de wereld is een pad, een tijd, een wandeling

Nivon Utrecht biedt een grote variatie aan activiteiten: Boekbinden, een leeskring, culturele excursies, muziek maken, fotograferen, yoga, zijdeschilderen en wandelen.

Wandelen

Met zoveel bos en buitengebied in de omgeving en nu het warmer wordt, krijg je zin om er op uit te gaan. En dat kan ook met elkaar. Nivon Utrecht heeft een groot overzicht aan wandelingen in de omgeving en organiseert gezamenlijke wandelingen. Er zijn korte routes, dagtochten, maar ook weekenden of wandeltweedaagsen.

Provincie UtrechtVoel jij de zomer al in je hoofd? Ga dan mee met Nivon Utrecht.

Meer informatie

Wandelen met Nivon Utrecht
Activiteiten van Nivon Utrecht
Een Nivon afdeling bij jou in de buurt

Winter

3x voorbereid op pad tijdens een koude winterwandeling

Je gaat toch niet binnen zitten kniezen, omdat het buiten ijzig koud is? Met een goede voorbereiding geeft juist die koude winterwandeling je nieuwe energie. Deze drie tips helpen je de kou te trotseren.

Er is geen slecht weer, alleen slechte kleding

WinterDie heb je vast al eens gehoord, maar het klopt! Tegen bijna elk weertype kun je je kleden. Laagjes is het sleutelwoord. Zorg dat de laagjes niet allemaal strak zitten. Begin met strakke en eindig met losse laagjes. Schoenen met dikke zolen en een winddichte jas doen ook wonderen. Vergeet vooral je muts niet: de meeste warmteverlies je via je hoofd.

Kies een slimme route

Je kunt wel over de Afsluitdijk wandelen in de winter, maar er zijn warmere routes. Wandelen langs het water voelt extra koud en als er alleen open veld is, ontbreekt elke vorm van beschutting. Kies een afwisselende route, waarbij je om de zoveel tijd kunt bijkomen in het bos of een restaurantje met open haard. Zo hou je het langer vol en blijft het leuk.

Vertrek op tijd (en voorkom verdwalen)

WinterVergeet niet dat het winter is en de dagen aanzienlijk korter zijn. Als de zon is gezakt, wordt het snel donker en koud. Begin op tijd aan je wandeling, bouw wat marge in en zorg voor goede navigatie onderweg. Zo voorkom je verdwalen en ben je lekker op tijd binnen om op te warmen.

 

Route-inspiratie nodig? Ontdek alle wandelpaden van Nivon hier!

Tekst: Leonie Kohl
Beeld: Bas Wetter

Drenthepad

Dolen door het hart van Drenthe op het Drenthepad

Wie hartje winter over het Drenthepad loopt, komt vele soorten van geluk tegen. De optrekkende ochtendmist, die het landschap omtovert tot een sprookjeswereld. Een ontmoeting met een reeënfamilie. En de serene rust, die je ineens overvalt.

Het pad is, met zijn 324 kilometer, één van de langste wandelpaden van Nederland. Wie de geel-rode markeringen volgt, loopt door het hart van de provincie.

DrenthepadDat is goed te zien op de kaart in de Nivon wandelgids: zelfs de route heeft de vorm van een hart, maar dan omgekeerd.

Gratis wandelgids