eikhold

Van boer Allard tot rode politici

Tekst: Sjoerd Kemeling en Jolanda Denekamp

Waaraan ontlenen de natuurvriendenhuizen en kampeerterreinen van het Nivon hun naam? Sjoerd Kemeling en Jolanda Denekamp doken in de historie.

Huizen

ABK-huis (bestaat sinds 1954)
Genoemd naar A.B. (Asser Benjamin) Kleerekoper, journalist en sociaaldemocratisch politicus. 1913-1931: SDAP-Tweedekamerlid. De villa is nog steeds het centrale en herkenbare deel van het huidige natuurvriendenhuis, hoewel meerdere ingrijpende verbouwingen hebben plaatsgevonden en het verbouwde koetshuis ooit in vlammen op ging. Het eerste ABK-Huis stond vanaf 1932 in Bennekom (vlakbij de huidige Bosbeek). Dit gebouw is in de oorlog in gebruik genomen door de Duitsers. Na de oorlog werd het ABK-huis voortgezet in Hall.

AllardsoogAllardsoog (in 1938 gebouwd als werkplaats voor vakontwikkeling voor werklozen, werd later een Landbouw-Huishoudschool; sinds 1984 natuurvriendenhuis). Genoemd naar: de 18e eeuwse legende van het ’alziend oog van boer Allard (van Scheltinga)’om zijn drie zonen, wonend in Drenthe, Friesland en Groningen tegelijk in de gaten te kunnen houden. De gevelsteen met het ’alziend oog’is te zien op de boerderij Jarig van der Wielenwei/Grensweg in Een-West, op een paar honderd meter van het natuurvriendenhuis.

Banjaert (huis 1940, nieuwbouw 2006, kampeerterrein 1972)
Genoemd naar kasteel Banjaert dat in de buurt stond en edellieden met dezelfde naam.  Er zou een band zijn geweest met de heren van Egmont. Op 17 april 1940 ontving Banjaert de eerste gasten en werd op 28 juli 1940 officieel geopend.

De Bosbeek (gebouwd in 1977 als ’Nieuwe’ Bosbeek, ter vervanging van de Kleine (1957) en de Grote Bosbeek (1958)
Genoemd naar de kunstmatig gegraven Bosbeek. Deze, en andere sprengenbeken in de omgeving van Bennekom dienden om watermolens aan te drijven. Heette eerst ABK-huis.

Den Broam (gebouwd in 1931)
De naam komt van de boerderij De Braam (’n Broam) van de familie Hesselink aan de Alsteedseweg 46. Jan Willem Hesselink alias Broam Willem, verhuurde het terrein waarop het huidige natuurvriendenhuis staat aan het ’Nivon’. De buurt, tussen het kerkdorp Buurse en de Duitse grens draagt dezelfde naam.

eikholdEikhold (1913, sinds 1955 eigendom van ’Nivon’)
De villa, gebouwd in opdracht van ir. Jan Koster, actief in de mijnbouw) heette oorspronkelijk Villa Welteroord. Werklieden stuitten bij de bouw op oude Romeinse graven: een grafveld, direct grenzend aan de Vicus Coriovallum, de oude Romeinse benaming voor Heerlen. De huidige naam is ontleend aan het middeleeuwse kasteel Eyckholt, nu slechts een nabij gelegen ruïne. Eikhold is een Rijksmonument. Enige aan de rand van een stad gelegen natuurvriendenhuis.

De Hondsrug (1934)
Natuurvriendenhuis en kampeerterrein, genoemd naar de zandrug in Drenthe en Groningen. De Hondsrug vormt, samen met een deel van het omringende gebied, het enige geopark van Nederland dat sinds 2013 de UNESCO-status van Geopark heeft.

Het Hunehuis (oudste deel natuurvriendenhuis uit1930, in 2004 uitgebreid en vernieuwd)
Het interieur heeft elementen uit de Bauhuis-periode. Sinds 2015 gemeentelijk monument. De naam van het Drentse natuurvriendenhuis en kampeerterrein is ontleend aan – hoe kan het ook anders met deze steenkolossen om de hoek – de hunebedden. Er was nog wel wat discussie over of het nu Hunne- of Hunehuis moest worden.

De Kleine Rug (1969)
Burgemeester Van der Lee opende natuurvriendenhuis De Kleine Rug op 21 juni 1969. Op de punt (Wantij-Westergoot) van de polder De Kleine Rug werd in 1922 een boerderij gebouwd; deze brandde af in 1935 waarna er een nieuwe boerderij verrees.De polders werden afgegraven en de boerderijbewoners vertrokken. De boerderij werd verbouwd tot natuurvriendenhuis. Het huis en kampeerterrein, gelegen aan het Wantij, zijn slechts per (veer)boot bereikbaar.

koosvorrinkKoos Vorrinkhuis (opening in 1964 door ex-staatssecretaris L.J.M. van der Laar)
Ex-minister-president Willem Drees hield een toespraak tijdens de opening.Het huis is vernoemd naar Koos Vorrink(1891-1955). Hij was een van de voormannen van de sociaal-democratische beweging in Nederland in de eerste helft van de twintigste eeuw (AJC, SDAP, PvdA). Hij is de eerste bezoldigd bestuurder van een van de voorgangers van het Nivon, het Instituut voor Arbeidersontwikkeling (IvAO).

Krikkenhaar (1928)
Het eerste natuurvriendenhuis in Nederland, gevestigd bij Bornerbroek. Het Twentse huis ligt op een beschutte haar (zandrug). ’Niet alleen uit Twenthe, maar uit geheel Nederland en zelfs uit Duitschland, waren afgevaardigden aanwezig om de Nederlandsche Arbeiders Reisvereeniging met deze heuglijken dag te complimenteren. De Krikkenhaar is gesticht om de arbeiders in staat te stellen hun vacantie zoo goed mogelijk door te brengen’, staat er in het Algemeen Handelsblad op 16-7-1928. De prijs voor een overnachting is slechts ’vijftig cent’.

morgenroodMorgenrood (vanaf 1938 in bezit van het Instituut)
Het enige natuurvriendenhuis waar je destijds niet zelf mocht koken. Daarvoor beheerd door de familie Klein als kamppension Morgenrood, waarschijnlijk gebouwd rond 1930. Tevens kampeerterrein. De naam Morgenrood is ontleend zijn aan het lied Morgenrood, een klassieker van het socialistische repertoire. Het koor De Stem des Volks bracht het vaak op de VARA-radio ten gehore. De muziek is van Otto de Nobel, directeur van De Stem des Volks, de tekst is van Dirk Troelstra, de broer van …

Het Zeehuis (in 1908 gebouwd)
Het is gebouwd in opdracht van het Armenbestuur van de gemeente Amsterdam; ooit een vakantiekolonie van het Burgerweeshuis, sinds 1962 een natuurvriendenhuis). Rijksmonument, gelegen vlakbij het strand in Bergen aan Zee.

Kampeerterreinen

De Gele Anemoon(1959)
Een gele anemoon is een plant die in Nederland met uitstervenwordt bedreigd en in ons land in het wild alleen voorkomt in Zuid-Limburgwaar dit kampeerterrein ligt.

De Grutto(1966)
Een natuurkampeerterrein op een voormalig boerenerf in de weilanden van Midden Delfland tussen Delft en Rotterdam. De Delftse Nivon-afdeling wilde meer dan een halve eeuw geleden graag een eigen terrein. Het inrichten nam twee jaar in beslag en op 27 april 1968 vond de officiële opening plaats. De Grutto is nog altijd te bereiken via het erf van de boerderij aan de Abtwoude 27. Vernoemd naar de grutto, een oer-hollandse weidevogel.

Het Hallse Hull (landgoed Het Hallsche Hull in 1951 aangekocht)
Het landgoed besloeg 9 ha grond met daarop een villa met koetshuis en een kleine boerderij. De kleine boerderij werd verpacht en de grond rond het ABK-huis was in gebruik als landbouwgrond. Op een klein stukje niet gebruikte grond begon men eind vijftiger jaren ook te kamperen. In de loop der jaren is het kampeerterrein gegroeid naar de huidige grootte. De door de pachter niet meer gebruikte landbouwgronden werden omgezet naar kampeerterrein. De naam Het Hallse Hull ging naar het kampeerterrein.Hul betekent (in plaatselijk dialect) verhoging in het veld: het kampeerterrein ligt aanzienlijk hoger dan de omliggende landbouwgronden.

Lettelbert (1974)
Het initiatief voor het kampeerterrein ‘de Hondenhoek’ kwam van de plaatselijke Nivon-afdeling Roden-Leek-Peize die al enige tijd op zoek was naar een geschikte locatie om gezamenlijk als afdeling een kampeerterrein te runnen, toen ter ore kwam dat de gemeente Leek een kampeerpaspoortterrein had aangelegd en daarvoor nog een beheerder zocht.
Oorspronkelijke naam van dit kampeerterrein was‘De Hondenhoek’, maar de vrijwillige beheerders besloten de naam te veranderen in ‚Lettelbert’. De belangrijkste reden voor de naamsverandering was dat nieuwe kampeerders vaak bang bleken dat er veel honden op het terrein zouden zijn. De originele naam was afgeleid van de streek ‘de Hondenhoek’, maar die streek ligt een paar kilometer verderop bij Midwolde. Lettelbert heet nu naar het dorpwaarin het ligt en dat betekent ’kleine buurt’ en heeft ongeveer 200 inwoners.

De Meenthe  (1981)
Kampeerterrein grenzend aan het Meenthebos in de Friese Wouden. Terrein ligt rond een vijver, het voormalige openlucht- of natuurzwembad bij Noordwolde is het Nivon aangeboden door de gemeente Weststellingwef. Het Nivon had daar een goede naam vanwege een hele grote jongerenafdeling met meer dan 300 leden. Meente of Meenthe duidt op gemeenschappelijke weidegronden of op woeste, nog niet ontgonnen gronden.

De Werkgroep Historie Nivon verzamelt materiaal uit het Nivonverleden om voor de toekomst te bewaren.

Voor de locaties van de natuurvriendenhuizen en kampeerterreinen: pagina 25.

vadermarijkedevrankrijker

Marijke de Kleijn-de Vrankrijker (Bussum 30-08-1942)

Tekst: Sjoerd Kemeling

De werkgroep Historie van het Nivon is nu ruim drie jaar actief. Er wordt hard gewerkt aan het ordenen van het Nivonarchief. Dat gebeurt op natuurvriendenhuis De Bosbeek en op het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis. Marijke Klein-de Vrankrijker zet zich in op beide locaties.

De Vrankrijker is voor velen geen onbekende binnen het Nivon. “Mijn vader was voorzitter van de afdeling Bussum van 1949-1975. Het bestuur vergaderde bij ons thuis, Nel Kroonder was secretaris en las aan het begin van de vergadering de notulen van de vorige keer voor. Mijn moeder zorgde voor de koffie en wij zaten boven.”

Met vader mee

A.C.J. (Ad) De Vrankrijker, historicus en leraar aan een lyceum, was van 1953-1973 lid van het Centraal Bestuur van het IvAO/Nivon. De laatste veertien jaar, in de periode van de vernieuwing en de naamsverandering, was hij voorzitter.Door haar vader was Marijke al vanafhaar vroege jeugd actief betrokken bij het IvAO. Ze ging mee naar lezingen, fietstochten, contributie ophalen, naar de opening van de avondschool … Later was ze ook met haar vader aanwezig bij landelijke activiteiten. Dus naar nog meer lezingen, naar openingen van landelijke bijeenkomsten en naar de nieuwjaarsbijeenkomst op het centraal bureau. ’’Waar ik Jos de Lange Wendels van ken”. De secretaris, Cees Cabout en later Wim Huslage kwamen na schooltijd bij ons thuis voor overleg.” De Vrankrijker organiseerde ook reizen. Zijn passie waren de bergen, dus ski- en trektochten. Ook daarbij was Marijke van de partij. “Vanaf een jaar of 8”. Ad de Vrankrijker was ook secretaris van reisbureau de Vrije Wereld. ”Ik heb nog een zomer gewerkt in een Vrije Wereld pension in Zwitserland. Voor een habbekrats en reed voor weinig geld mee met hun bussen toen ik voor mijn praktijktijd naar Zwitserland moest.” Marijke deed gymnasium β. “Mijn vader vond dat ik qua studie daarmee alle kanten uit kon en dus deed ik dat.” Om eraan toe te voegen. “Met veel hulp van hem overigens.”

Geweigerd

Tijdens haar studententijd verloor Marijke het Nivon wat uit het oog, maar na haar afstuderen is ze zelf ook een aantal jaren lid geweest van het Centraal Bestuur en nam ze deel aan de Commissie Kadervorming.  “Toen ik in verwachting was van mijn zoon,  in 1974, heb ik alle commissies en besturen opgezegd in verband met een fulltime baan in combinatie met de opvoeding van een kind. Daarnaast wilde ze ook nog promoveren. Dat lukte. Ze studeerde in Wageningen sociologie en epidemiologie na als meisje eerst geweigerd te zijn bij de richting bodemkunde. Over dat laatste is nog steeds verontwaardigd. Ze trouwde tijdens haar studie. “Ik mocht trouwen van mijn vader maar moest beloven mijn studie af te maken!” Marijke promoveerde op een epidemiologisch onderwerp (nationaal lichamelijk gehandicapten onderzoek).” Mijn vader typte een groot deel van mijn proefschrift terwijl ik aan het schrijven was en mijn zoontje in de box zat te spelen. Het bleek een probleem om als gehuwde vrouw in de vruchtbare leeftijd een baan te krijgen. “Wanneer krijgt u kinderen?”, was een vaste vraag bij sollicitatiegesprekken. Ze kwam terecht bij het CBS (ontwikkeling Gehandicapten onderzoek, Leefsituatie onderzoek, Gezondheids-enquête). Ze mocht er na de geboorte van haar zoon wel een dag minder werken, maar dan zou ze er in rang en salaris op achteruit gaan. “Dat was voor mij onacceptabel.” Ze vertrok en werd vervolgens gevraagd bij TNO te komen. Daar ging ze op 62-jarige leeftijd met prepensioen.

Consultant

Niet dat ze lekker in haar fraaie tuin ging zitten. Marijke werd vanaf die tijd hoofd bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu van het  het WHO Collaborating Centre for  the Family of International Classifications. Dat bleef ze tot haar 72e. Het is nu bijna gedaan met werken, want dit is het laatste jaar van een drie-jarig contract als consultant bij de UN Statistical Division (disability statistics), waarvoor ze bijeenkomsten over de hele wereld bijwoont. Gelukkig geen volledige baan. Anders zou er geen tijd overblijven voor het oppassen op haar drie kleindochters, voor haar tuin en voor een bezoek aan de bergen. Bergbeklimmen doet ze weliswaar niet meer, maar Marijke staat nog elk jaar op de ski’s.
De werkroep Historie van het Nivon doet haar voordeel met de inbreng van Marijke. Zonder haar zou het archief een stuk minder ordelijk hebben uitgezien en we glimlachen als we Marijke tijdens het uitzoeken van alle documenten soms horen zeggen: ”Dat is een artikel van m’n vader”. Of bij het bekijken van foto’s. “Dat moet de natuurvriendenreis naar Reutsperre zijn in 1952. Daar staat-ie, tweede van links.

vadermarijkedevrankrijker

De passie van Ad de Vrankrijker (tweede van links) waren de bergen. Ook Marijke ging al op jonge leeftijd mee.

Foto: archief Marijke de Kleijn-de Vrankrijker.

De Werkgroep Historie Nivon verzamelt materiaal uit het Nivon-verleden om voor de toekomst te bewaren.

 

Morgenroodvrijwilligers

Morgenrood 80 jaar jong

De vrijwilligers en de leden van Nivon Brabant hebben op zondag 24 juni jongstleden het 80-jarig bestaan gevierd van Morgenrood, natuurvriendenhuis en kampeerterrein. 

Het Instituut voor Arbeidsontwikkeling (IvAO) kocht het Brabantse huis in mei 1938. In de loop van de Tweede Wereldoorlog werd de accommodatie geconfisqueerd en gebruikt door onder andere de organisaties van de NSB en de Hitlerjugend. Na de oorlog werd het huis weer terug gegeven en functioneerde daarna tot 1976 als een familiepension en camping met volledige verzorging van de gasten. Een zoon van de bakker in Oisterwijk vertelde dat hij tot wel 100 broden per dag naar Morgenrood bracht!

Opener
Na de invoering van zelfverzorging op Morgenrood in 1976 begonnen er ook gaandeweg meer niet-leden van de accommodatie gebruik te maken. Na de grondige verbouwing van het huis in de jaren 2000-2001 voldeed de accommodatie aan de eisen van die tijd. ,,Vanaf 2010 zijn we actief geweest om ook de camping te ’upgraden’; het terrein is opener en groener geworden, dit jaar is er professionele WIFI- apparatuur geplaatst en is het aantal plaatsen met elektriciteit fors uitgebreid”.

Rond vier uur zondagmiddag 24 juni verzamelden zich zo’n 75 gasten op Morgenrood om met elkaar, na het openingswoord van de voorzitter Anton de Groot, het glas te heffen op de afgelopen 80 jaar, maar nog meer op een verdere groei en bloei van Morgenrood. Sinds 2012 is het aantal overnachtingen gestegen van 12.500 naar 26.000 in 2017. Waarlijk een grootse prestatie, waarvoor de vrijwilligers hartelijk bedankt werden!

2000 natuurfoto’s
Tevens werden de twee amateurnatuurfotografen Piet en Wim Bierings in het zonnetje gezet: zij hebben twee jaar lang ongeveer 2000 foto’s gemaakt in de natuur rond Morgenrood. De 650 beste foto’s zijn aan Morgenrood gegeven, die in een permanente diashow in de receptieruimte aan de gasten getoond worden. Daarnaast heeft Ine Vermeer, de dochter van Wim Bierings, samen met een andere vrijwilligster, hier een selectie van 63 foto’s uitgehaald, zodat er op iedere kamer een canvasfoto hangt in het formaat 50×50 cm. Iedere verdieping heeft zijn eigen thema: de dieren, de paddenstoelen en de bloemen. Op de gangen hangen meer landschaps- en bosfoto’s in het formaat van 70×100 cm. Ook de pas gerestaureerde bungalow en de blokhut zijn rijkelijk voorzien van canvasfoto’s. Een en ander werd mede mogelijk gemaakt door een bijdrage uit het J.P. Blijdesteijnfonds.

Tot slot werd het woord gevoerd door Jos Bras, lid van het bestuur, die alle vrijwilligers niet alleen feliciteerde met deze prachtige accommodatie, maar ook een blijk van waardering aan Morgenrood gaf namens het Centraal Bestuur.

Al met al een prachtige bijeenkomst met een voortreffelijke barbecue als slot, waarin de banden tussen de vrijwilligers, leden en de schoonmaaksters verder werden gesmeed! En daar hoorde natuurlijk ook een groepsfoto bij.

Melchersfonds

Solidair Melchersfonds weer actueel

Bron: Toorts

Door Sjoerd Kemeling

De Werkgroep Historie Nivon verzamelt materiaal uit het Nivon-verleden om voor de toekomst te bewaren.

Sociale groepsvakanties

MelchersfondsDe stichting G.W. Melchersfonds, waarin nu de Sociale Groepsvakanties van het Nivon zijn ondergebracht, dateert al van 1954. De stichting is dezelfde, de doelstelling is veranderd.

Nu maakt de stichting vakanties mogelijk voor kinderen uit eenoudergezinnen, uit gezinnen die te maken hebben met langdurige werkloosheid en kinderen van statushouders. De stichting, het G.W. Melchersfonds, is in de jaren vijftig opgericht als solidariteitsfonds voor oudere, minder draagkrachtige leden. Zo konden die ‘ouden van dagen’ ook een weekje per jaar met vakantie.

Geen effectengescharrel

Naamgever G.W. Melchers (1869-1952) was de eerste dominee die toetrad tot de SDAP. Hij werd propagandist voor die partij in Friesland en was zelfs een periode kamerlid. In 1904 was Melchers vol geestdrift betrokken bij de oprichting van De Centrale Arbeiders Verzekerings- en Depositobank en tot 1947 zelfs voorzitter van de Raad van Commissarissen. SDAP-voorman Jelle Troelstra was aanvankelijk fel tegenstander van dit initiatief: ‘Geen kapitalistisch gedoe, geen effectengescharrel in onze gelederen’.

Een standpunt dat werd bijgesteld toen in de jaren twintig de Centrale steeds beter draaide en met veel financiële steun de sociaal democratische arbeidersbeweging versterkte. Ook onze organisatie, vaak kampend met geldgebrek, werd jarenlang gesteund. Daarbij kwam het goed uit dat Melchers vanaf de oprichting in 1924 tot 1940 zitting had in het Centraal Bestuur van het IvAO. Formeel niet als vertegenwoordiger van de Centrale. De lijnen waren wel lekker kort.

Op het IvAO-congres van 1953 deed de toenmalig penningmeester, A.H.G. van Arkel, op gloedvolle wijze een beroep op de solidariteit van de leden en vroeg de jongere generatie om, als bewijs van hun dankbaarheid, de ouden van dagen een gratis vakantie aan te bieden. Hij had gemerkt dat die oude garde geluidloos uit het gezichtsveld verdween. Hoe anders is dit nu.

Zegeltjesactie

MelchersfondsDe ouderen waren inmiddels op een leeftijd gekomen dat zij niet meer in het arbeidsproces waren opgenomen en een vakantie gewoon niet meer konden betalen. De woorden van Van Arkel werden met donderend applaus beantwoord. Nog datzelfde jaar startte een zegeltjesactie. De ‘sectiehoofden’ boden de 5-cents-zegeltjes aan. Leden droegen daarmee op vrijwillige basis hun centjes bij.

Om de zaak te bespoedigen schonk De Centrale Arbeiders Verzekeringsbank ten gevolge van haar 50-jarig bestaan ons het grondkapitaal fl 4000,- , zodat nog hetzelfde jaar de eerste groep ‘bejaarden’, op vakantie kon naar natuurvriendenhuis Morgenrood.

Als bewijs van erkentelijkheid werd aanvankelijk voorgesteld het fonds te noemen naar de president directeur van de Centrale, Nehemia de Lieme. Als tweede keus en op aanraden van De Centrale kreeg het fonds dus de naam van de ‘rode’ dominee G.W. Melchers.

In de stichtingsacte van het fonds wordt bepaald dat één lid van het bestuur door De Centrale wordt aangewezen (zeker het geval tot eind jaren zeventig); in de praktijk de voorzitter. Na de startsubsidie werd in 1955 opnieuw een bedrag verstrekt om het Melchersfonds sterker te maken. Ook in later jaren liet de verzekeringsmaatschappij zich niet onbetuigd.

Van bejaarden naar senioren

In 1958 werd het besluit genomen de contributie 4 cent per maand te verhogen. Zo werd een bedelactie een afbetaling van een ereschuld aan de oudere generatie die geknokt had voor inmiddels vanzelfsprekende verworvenheden. Later, in 1971 droeg het Centraal Bestuur 4% van de contributie aan het Melchersfonds af, hetgeen later tot 3% werd teruggebracht en uiteindelijk verdween.

Bejaarden werden senioren, werden 50-plussers en kregen het steeds beter. Gratis werd een eigen bijdrage van 50%, en uiteindelijk 100%. Ontspannen vakantieweken met een bustocht werden actieve vakanties. Plezier in bewegen, samen van alles doen. Binnen en buiten. Zeilweken, wintersport, creatieve kampen en sociaal-culturele midweken met thema’s als ‘oud worden en fit blijven’, ‘ouderen en politiek’. Van uit solidariteit geboren activiteiten voor ‘bejaarden’ naar actief seniorenwerk. Voor en door ouderen. De G.W. Melchersstichting werd overbodig. Nu, met de nieuwe doelstelling, is er weer werk aan de winkel voor het Melchersfonds.

Actueel

Socialegroepsvakantie.nl
Gezocht: Vrijwilligers voor de Sociale Groepsvakanties

Bronnen

H.C.M. Michielse: Socialistische vorming, 1980
Onbekend: Het G.W.Melchersfonds, punten voor een kleine toespraak, 1981
G.W. Borrie: Gerrit Willem Melchers, in Thoth nr.1, 1975
J. van Gerwen: De Centrale centraal, 1993
De Centrale 75 jaar, 1979
Biografisch woordenboek van Socialisme en Arbeidersbeweging

 

Leni van Hattem-Hoffman

Mooi oud worden door actief te zijn

Bron: Toorts

Leni van Hattem-Hoffman

geboren op 9 mei 1948

Tekst: Sjoerd Kemeling
Interview en foto: Herman van Kordenoordt

De Werkgroep Historie Nivon verzamelt materiaal uit het Nivon-verleden om voor de toekomst te bewaren. Herman van Kordenoordt voert gesprekken met leden en legt deze interviews vast op cd. Van de meeste gesprekken verschijnt ook een artikel in Toorts en op Nivon.nl.

 

Leni groeide op in een christelijk gezin, waar moeder af en toe op het traporgel geestelijke, maar ook frivole en vaderlandse liederen speelde. Haar ouders ontmoetten elkaar in de oorlog in de Achterhoek. Daar zat vader ondergedoken en moeder woonde op een boerderij in de buurt. Ze trouwden in 1946 en vonden een woning in Rotterdam. ,,Dat moet een enorme emigratie voor moeder geweest zijn. Onder de koeien vandaan naar de grote stad.” Dat christelijke is er met de paplepel ingegoten. ,,Nu heb ik dat allemaal verlaten.”

Moeder stemde op de CHU en vader op de PvdA, maar er werd thuis niet over politiek gesproken. Na de Mulo kreeg Leni verkering met Tom. Op zijn advies volgde ze de verpleegstersopleiding. Ze was de eerste leerling-verpleegkundige die trouwde terwijl ze nog in opleiding was. Leni en Tom kochten een huis in ’s Gravendeel, niet ver van Dordrecht.

VrouwenCursusWeken

Ze kwam in aanraking met Nivon door een trieste persoonlijke gebeurtenis. In 1996 verongelukte hun 23-jarige zoon. Tom wilde niet getroost worden en stortte zich in het werk. Soms dag en nacht. Hij zou in 2000 overlijden.

Haar schoonzus gaf Leni in die periode Toorts en wees haar op de VrouwenCursusWeken van Nivon. ,,Dit jaar is het thema “Levenscirkels”. Ik denk dat wel iets voor jou is,” zei ze. Leni werd Nivonlid en ontving zelf het ledenblad. ,,Die Toorts boeide mij van A tot Z.” Vanaf die tijd zou ze geen VrouwenCursusWeek overslaan. Deze activiteit is gericht op de vorming en ontwikkeling van vrouwen.

Samen muziek maken

Muziek en Zang GildeOok gaf ze zich op voor een Zang- en Muziekweekend in het Koos Vorrinkhuis. Leni speelt hobo en tenorblokfluit. ,,Ik vond het heel moeilijk om die stap te zetten.” Ze keek er haar ogen uit: mensen die lekker samen muziek maken en zingen. Allemaal aardige mensen, allemaal muzikanten. De meesten tien, twintig jaar ouder. Ik dacht: ,,Die mensen zijn allemaal zo mooi oud geworden doordat ze zo actief zijn.“ Ze voelde zich er thuis en is tot op de dag van vandaag nauw betrokken bij het Zang- en Muziekgilde.

Goed verdeeld

Sinds 2008 is ze bestuurslid van het Zang- en Muziekgilde. Voor die tijd werkte ze nog als kinderverpleegkundige: ,,Ik heb in alle ziekenhuizen in Dordrecht gewerkt.” Ze werd secretaris van het Gilde en na twee jaar voorzitter. In 2019 zit haar termijn er op en zal ze weer ’gewoon’ deelneemster zijn. ,,In het huidige bestuur zijn de werkzaamheden goed verdeeld. Zo is er een goeie vrouw voor de pr. Er is nu een website, waar alle informatie op staat. Ook het jaarlijkse programmablaadje wordt in eigen beheer gemaakt. Nu met een nieuwe lay-out. Het wordt per post naar zo’n tweehonderd adressen verstuurd.’’

Jaarlijks houdt het Zang- en Muziekgilde drie zang- en muziekweekends in het ABK-huis in Eerbeek. ,,Dat is goed bereikbaar en heel geschikt.” Op de zolder van het natuurvriendenhuis is ruimte voor de zang- en muziekbibliotheek. Daarnaast zijn er nog de maandelijkse ’fluitendagen’ in het Utrechtse Nivon-centrum.

Het is soms lastig, maar tot dusver lukt het steeds om voor al die activiteiten een dirigent te vinden. Het archief van de Zang- en Muziekgroep is vorig jaar overgedragen aan de Werkgroep Historie van Nivon. ,,Het is niet mijn verdienste, maar we kregen een compliment dat alles zo netjes was bijgehouden.”

Dordtse Nivon-vrouwen

Leni raakte ook bevriend met een aantal Dordtse Nivon-vrouwen. ,,Joh, je kan zo aansluiten bij ons.” Regelmatig komt het groepje vrouwen bijeen. Steeds bij iemand thuis. Er wordt bijvoorbeeld een spreker uitgenodigd die vertelt over de geschiedenis van Dordrecht of over de Derde Wereld. Museumbezoek hoort er ook bij.

Dan is er nog het kookgroepje. Eens in de zoveel tijd bij iemand thuis. De gastheer of gastvrouw bereidt een maaltijd die gezamenlijk wordt genuttigd. Leni wandelt ook veel met Nivon. ,,Al die activiteiten zijn goed te doen als je alleengaand bent.”

Transitie

Transitie gaat hele samenleving aan: Nivon in 2018

Bron: Toorts

Door Gerard de Jager en Henk Schaaf

Transitie of de overgang vanuit een bestaande toestand naar iets nieuws. Op tal van terreinen zitten we er middenin. Binnen Nivon Natuurvrienden willen we dit onderwerp in 2018 als jaarthema breed presenteren.

 

Transitie is een onderwerp dat je van veel kanten kunt benaderen: met een workshop en een debat, met een lezing en film, eventueel een campagne. In afdelingen en natuurvriendenhuizen, op het Pika-festival en bij andere landelijke activiteiten kan dit thema worden uitgewerkt. Ieder mag dat doen op zijn eigen manier.

Energie

Een transitie is een structurele verandering, als resultaat van ontwikkelingen die op elkaar inwerken en elkaar versterken. Deze doen zich voor in de hele samenleving; op het gebied van economie, cultuur, technologie, instituties, natuur en milieu.

Naturefriends Climate FundTransitie: Het gebruik van fossiele brandstoffen beëindigen en vervangen door andere vormen van energie. Het deel van de bevolking dat niet of weinig te besteden heeft, moet ook de mogelijkheid krijgen energie te besparen. Niet alleen de huishoudens die het kunnen betalen zouden mogen profiteren van zonnecollectoren en ledlampen.

Economische vluchtelingen raken op drift door de heersende ecologische ongelijkheid. Wij hadden jarenlang de lusten. Nu de lasten te zwaar worden, blijven wij de lusten houden en worden de lasten ook doorberekend naar Azië en Afrika. Zonder sociale rechtvaardigheid is er geen kans op ecologische rechtvaardigheid.

Het begrip ‘overgang’ betekent ook verandering van de ene (ongewenste) situatie naar een andere (gewenste) situatie. In dat opzicht is het wenselijk maatschappelijke vooruitgang te boeken en een rechtvaardiger samenleving te creëren die gebaseerd is op vrijheid, ontplooiingskansen voor iedereen en sociale en ecologische rechtvaardigheid.

Transitie gaat over duurzaamheid. Wat kun je zelf doen door producten wel of juist niet te kopen, door te besparen op het gebruik van grondstoffen en energie? Waarom moeten wij zuinig zijn op onze leefomgeving? Ecologische rechtvaardigheid gaat over een eerlijke verdeling van de kosten en baten van klimaatverandering. Nivon kan in 2018 praktische bijeenkomsten houden met als insteek om zelf duurzamer, met minder gebruik van grondstoffen en energie, te leven.

PiKaFestival 2017Vergrijzing

Naast de energietransitie zijn er twee andere transities die actueel zijn en dringend worden. Vergrijzing is een transitie. Het is niet alleen een algemeen thema, maar voor onze vereniging en onze leden een belangrijk fenomeen. Niet iets dat per definitie onaangenaam is of dat je zou kunnen voorkómen. Met vergrijzen moet je leren omgaan, als individu en als organisatie.

Digitalisering is ook een transitie waar we allemaal mee te maken hebben. Ongetwijfeld zijn de meeste Nivonleden enthousiaste gebruikers van internet, e-mail en de andere elektronische media. Maar een aantal ziet wellicht door de bomen het bos niet meer.

NFI congres 2017Er is een referendum in de maak over een bevoegdheid die de overheid zich toe-eigent, het ‘sleepnet’ bij de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. Maar de overheid zegt dat ze daarmee zeer zorgvuldig zal omspringen, dat we ons niet ongerust hoeven te maken omdat het echt alleen gaat om de beveiliging van ons land. Dus ja, daar kan je dan toch niet tegen zijn? Daarover mogen we best een stevige discussie voeren.

Vergrijzing én digitalisering kun je ook combineren. Binnen Nivon kun je er op een creatieve manier iets mee doen.

Wij en zij

Transitie is een onderdeel van maatschappelijke vooruitgang. Maar is er wel sprake van een verbetering, of zijn er ook negatieve ontwikkelingen?
Ongewenst is leven in een wij-zij-maatschappij. Gewenst is een maatschappij waarin meer samenhang bestaat, mensen zich om elkaar bekommeren en personen met een verschillende achtergrond elkaar ontmoeten.

Wenselijk is een kortere werkweek, zodat meer mensen betaald werk vinden en ouders zelf voor hun kinderen kunnen zorgen, er betaald werk van gelijke kwaliteit voor mannen en vrouwen beschikbaar komt, waarbij een minder grote tweedeling ontstaat tussen werkenden met een vaste baan en degenen die met verschillende kleine baantjes de eindjes aan elkaar moeten knopen.

NFI congres 2017Stuk voor stuk zijn dit redenen waarom Nivon Natuurvrienden de eigen accommodaties wil openstellen om het gesprek te bevorderen tussen mensen en organisaties die zo’n maatschappelijke vooruitgang nastreven. Nivon Rotterdam hield in januari bijvoorbeeld een Visiedebat in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen.

Als Transitie gaat over economie en leefomstandigheden kan het Nivon een cursusaanbod opzetten waarin de grondbeginselen van de economie uiteen worden gezet en over de vanzelfsprekendheid van de huidige mainstream wordt gediscussieerd en genuanceerd.

Transitie kan ook gaan over onze eigen organisatie. Nivon Natuurvrienden is een instituut voor, door en van de leden. Maar wat betekent dit inhoudelijk? Het betekent bijvoorbeeld niet alleen dat de leden het voor het zeggen hebben binnen de democratische structuur van de vereniging, maar dat zij ook – als vrijwilligers – het werk doen. En dat er nieuwe activiteiten worden ontplooid.

We kunnen tonen dat ons 93-jarige Nivon nog volop in het leven staat en bezig is zich om te vormen tot een instituut dat toekomstbestendig is. Als we onze doelstellingen uitdragen en naleven, trekken we ook meer mensen aan die onze wijze van leven, recreëren en werken aantrekkelijk vinden. Zij zullen zich dan hopelijk als lid aanmelden en actief willen meedoen.

Transitie kortom, is een thema waarmee een organisatie als de onze vooruit kan.

Max 100

Er met elkaar over praten is één ding. We hoeven ons echter niet te beperken tot het voeren van ‘een goed gesprek’. Nivonleden kunnen ook in beweging komen, door middel van campagnes. We waren al zichtbaar aanwezig in Amsterdam en Parijs, bij betogingen ter ondersteuning van het klimaatakkoord. We kunnen iets ondernemen dat echt een beetje helpt.

Het nieuwe kabinet wil het aantal wegen met maximaal 130 km/u uitbreiden. Voor Nivon is dit bijvoorbeeld een kans om samen met anderen een campagne op te zetten voor een tegenbeweging. We zouden kunnen inzetten op meer wegen waar maximaal 100 km per uur mag worden gereden en weggebruikers kunnen oproepen alvast zo’n snelheidsbeperking te hanteren. Een sticker met ons logo en ‘Max 100’ is snel gemaakt …..

Programma: Over de datumHoe is dit jaarthema Transitie ontstaan? In 2017 is op bescheiden wijze het thema ‘Grenzen verleggen’ uitgewerkt dat onder meer aandacht kreeg op het Pika-festival. Nu krijgt het gekozen onderwerp meer inhoud als Nivon 100-project. Op weg naar het honderdjarig bestaan in 2024 zijn projecten geselecteerd die voor een nieuw elan zullen zorgen. Eén ervan is het ontwikkelen van programma’s die je overal in de vereniging en de accommodaties kunt aanbieden. Leden vanuit verschillende achtergronden hebben erover meegepraat. Uiteindelijk heeft de Bestuurscommissie Verenigingszaken het begrip Transitie gekozen. Dit hoeven we niet slechts intern aan te pakken. We kunnen er de boer mee opgaan en anderen in onze omgeving erbij betrekken. Want Transitie gaat de hele samenleving aan.

Meer weten? Meedoen?

Mail Gerard de Jager via gerard@dejagerschoon.nl.

IvAO ontbonden in WO2

De Toorts blijft ontstoken – IvAO in WO2

Tekst: Rob de Lange, Werkgroep Historie Nivon

De Tweede Wereldoorlog heeft heel lang als moreel ijkpunt gefungeerd. Raar dat we dan zo weinig vinden over het IvAO (Instituut voor Arbeiders Ontwikkeling, de voorloper van het huidige Nivon) in de oorlog.

 

In 1940 verschijnt De Toorts acht keer: Vier keer voor en vier maal na het uitbreken van WO2. De oorlogse nummers komen uit in juli, aug/sept, oktober en november 1940. De Toortsen uit 1940 lezen als een thriller. ’’Wij weten dat die oorlog komt. Zij niet.’’

WO2: De wereld draait door, of niet?

IvAO werkt door in WO2De Toortsen voor mei 1940 zijn gericht op opvoeding en uitleg. Het zijn lessen: pittig en zorgvuldig, met ook aandacht voor de oorlog. Al in de eerste zin van het eerste nummer: ’’Toen in augustus (1939) de wolken zich aan de politieke hemel samenpakten en daarna de oorlog een feit werd …..’’ De inval in Polen wordt niet verzwegen. Het artikel gaat verder: “ ….. zal wel niemand optimistisch geweest zijn dat we het gestelde doel zouden halen, de 7500 gulden op tafel voor de nieuwe Banjaert” …..

Steeds wordt ingegaan op de oorlog en de slechte situatie. Maar men was vooral bezig natuurvriendenhuizen te (ver)bouwen. Die zomer kregen arbeiders wettelijke vakantierecht! Alle aandacht daarvoor in het Meinummer. Door de situatie zijn er ’’….. aan het reizen door Frankrijk zekere risico’s verbonden ..… onder de huidige omstandigheden kunnen we geen enkele verantwoordelijkheid aanvaarden.’’

Uitlezen

Het vervolg zorgt voor steeds meer verwarring en morele gymnastiek: Wat zou ik gedaan hebben zonder wat wij nu weten? En voor onze natuurvriendenhuizen is ook ‘gevochten’, waarbij goed en kwaad niet zo definieerbaar waren.

Water

Je kunt niet weglopen wanneer het moeilijk wordt

Bron: Toorts

“Ontgin waar niemand vruchtbaarheid vermoedt.
Elke woestijn heeft zijn wel, geloof onafgebroken.
Hier moet water zijn.”

Uit: Voorschrift – Hendrik Marsman

 

De werkgroep Historie Nivon verzamelt materiaal uit het Nivon-verleden om voor de toekomst te bewaren. Herman van Kordenoordt voert gesprekken met leden en legt deze interviews vast op cd. Van de meeste gesprekken verschijnt ook een artikel in Toorts en op Nivon.nl.

 

Interview met Leo van Manen

Tekst: Sjoerd Kemeling
Interview en foto: Herman van Kordenoordt

Leo van ManenLeo werd geboren op 19-5-1936  in de Geitenkamp, een Arnhemse arbeiderswijk, in een woning van de “Algemene”. Vader was er werkzaam als schilder. Praten over de oorlog emotioneert hem nog altijd. Het gezin moest in 1944 vluchten vanwege operatie Market Garden, ook bekend als de slag om Arnhem. Met een kar vol spullen, soms schuilend in een greppel. De kleine Leo min of meer steppend en trappend op de fiets van moeder. “Daar moet ik vaak aan denken, als ik nu beelden van vluchtelingen zie.” Ook mistte een granaatscherf vader op een haar, maar niet het fotoboek dat Leo gelukkig toch nog heeft. ,,Ik moet vaak aan die tijd denken, als ik nu beelden van vluchtelingen zie.” Door die oorlog liep het met school niet helemaal goed. Leo bleek langzaam met leren. “Ik ben overal traag mee. Dat is nooit anders geworden.” In 1947 overleed vader. Gelukkig was er veel steun van vrienden uit de Rode Familie en kreeg moeder werk in het huishouden bij een freule. Het was een zware tijd.

Ondertussen was Leo, eigenlijk veel te jong, lid geworden van de AJC. Als 11-jarige maakte hij het Vriendschapsfeest mee. “Alleen met de trein naar Amsterdam”. Hij ging naar de ambachtsschool om elektricien te worden. Destijds was bedacht, teneinde snel vaklieden op te leiden, om de vierjarige ambachtsschool in twee jaar te geven. Leo was niet de enige die daar moeite mee had. Gelukkig was er een rode leerkracht die de hele klas bijspijkerde.

“Vijf jaar na mijn vader overleed ook moeder. Aan kanker”. Leo werd, 16 jaar oud, opgevangen door een tante en oom. “Geweldige pleegouders”. Het huis van moeder werd leeggehaald. Daarvan moest de steun worden terugbetaald. Een paar dingetjes werden door familieleden teruggekocht en later aan Leo gegeven. Leo werkte toen al. Via iemand uit de Rode Familie kreeg hij een aanstelling bij de PTT. “Eigenlijk vriendjespolitiek.” Via de bedrijfsopleiding haalde Leo diverse diploma’s.

AJC

Inmiddels was Leo secretaris geworden van zijn koppel van de AJC. .”Ik kon eigenlijk helemaal geen verhaal schrijven. Er zat geen lijn in.” Hij maakte interessante bijeenkomsten mee op de Paasheuvel. “Wim Thomassen was daar vaak spreker.” Als jongvolwassene maakte Leo de opheffing mee van de AJC. Toen koos hij voor de “logische overgang” naar het Instituut. Het Nivon organiseerde bijeenkomsten in de schouwburg (Cilli Wang, Otto Sterman) maar ook excursies naar bijvoorbeeld de Deltawerken. Hij nam deel aan vogelexcursies. “Ik kan nog steeds geen mus van een kraai onderscheiden, maar werd wel een liefhebber van het beleven van de natuur.” Daarom deed Leo ook mee aan (vergeefse) acties tegen de aanleg van de A50, dwars over de Veluwe.

Hij werd penningmeester van de Natuurvriendencommissie. “Ik was van het kamperen en de wandelingen”. In 1960 begon het echte werk. Hij werd gevraagd intermediair te worden tussen het afdelingsbestuur en het Nivon jongerenwerk. Hij zat gelijktijdig in beide besturen. De oprichtingsbijeenkomst van het Arnhemse Nivon jongerenwerk was in de Kleine Bosbeek. Leo en Nolda trouwden een paar dagen voor die bijeenkomst. Albert van der Weij sprak er. Er waren 20-30 jongeren. Het was hartstikke gezellig. “Alleen bleek ’s nachts slapen het tweede doel en keet maken het eerste”. Er kwamen een wastafel en een brandblusser naar beneden. Gelukkig tilde de beheercommissie er niet al te zwaar aan. Met de jongeren organiseerden ze weekenden in het ABK-huis. “Ze vergaderden bij ons thuis”. Nolda en Leo waren, nauwelijks vijf jaar ouder, een soort vertrouwenspersonen.

Begin jaren 60 werd het landelijk congres gehouden in Musis Sacrum in Arnhem. Leo was verantwoordelijk voor de inkwartiering van de deelnemers. In 1966 kwam het verzoek penningmeester te worden van het afdelingsbestuur. Leo stopte met de jongeren. “Die konden het best zelf.” Al doende bekwaamde Leo zich in de nieuwe drukke klus. De penningen van Nivon-Arnhem werden ongeveer 30 jaar door hem beheerd.

Het cursuswerk nam een enorme vlucht. Ze hadden daarvoor de beschikking over een deel van het souterrain van vakbondsgebouw “De Opbouw.” Pottenbakken, emailleren, Engels, tekenen, schilderen, fotograferen, bamboefluiten, een muziekgroep, beeldhouwen, kunstgeschiedenis en veel meer. Er waren jaarlijks 500/600 cursisten. De afdeling had 1200 leden.

Veel vriendschappen

Van de gemeente ontving men een behoorlijke subsidie. Het werk nam toe. Bij een kasverschil zei Nolda soms om half twee ‘s nachts: “Kom we gaan slapen, morgen verder.” Via de PTT kwam er vrij snel een computer met een boekhoudprogramma. Er ging veel geld om en alles moest verantwoord worden aan de gemeente en aan de leden. “Je was er het hele jaar mee bezig.” Na een tijdje werd de inschrijving van de cursussen door een ander gedaan. De incasso bleef bij Leo.

Natuurvriendenhuis De Bosbeek BennekomLeo besloot met het penningmeesterschap te stoppen als hij met pensioen zou gaan. Vanaf die tijd richtte hij zijn aandacht en energie op de Bosbeek. Zo was hij betrokken bij de organisatie van de Seniorweken, maar voor andere werkzaamheden liep Leo ook niet weg. Een waterleiding solderen, een muurtje weghalen. Leo deed overal aan mee. Aanvankelijk dacht hij er geen verstand van te hebben. Toch werd Leo milieucoördinator in de Beheercommissie. “Wij zijn een Natuurvriendenhuis, dan moeten wij ons ook als natuurvrienden gedragen.” Afval scheiden, spaarlampen, een composthoop en zuinig afgestelde kranen. De Bosbeek deed mee aan het project “Milieubarometer”.

“We haalden het eerste jaar brons.” Met behulp van subsidie werden meer maatregelen genomen, Een zonneboiler op het dak en dubbel glas in de publieksruimten. De bezoekers konden het verbruik allemaal volgen via een paneel. Na het overlijden van Hugo Hoogerhuis werd Leo ook penningmeester van de Beheercommissie en werd de verantwoordelijke voor de brandpreventie. Daarna volgde nog de legionellaproblematiek . “Wel een beetje veel.” Rond 2004 stopte Leo met de werkzaamheden bij de Bosbeek. “Ik heb een leuk afscheid gehad. Ze hebben me toegezongen. Dat vond ik wel plezierig.”

Iets voor elkaar krijgen

Leo van Manen stelt dat hij in het leven veel gehad heeft aan de AJC en het Nivon: “Ik had veel dingen niet durven doen”. Het heeft hem ook veel vriendschappen opgeleverd. Maar ook geduld opbrengen iets voor elkaar te krijgen. Hij draagt het gedichtje voor dat bovenaan dit bericht staat. Hij voel zich verantwoordelijk en geeft niet gauw op. “Je kunt niet weglopen wanneer het moeilijk wordt.”

Natuurvriendenhuis Het Zeehuis

Zomeravondgesprek Bervoets & Van Dis bij Het Zeehuis

In een reeks zomerse dubbelinterviews in NRC Handelsblad tafelen twee aan elkaar gewaagde gasten een avond lang met twee journalisten in een hotel in Bergen aan Zee, overnachten daar en nemen na het ontbijt afscheid.

Op het strand van Bergen

Zomeravondgesprek: Omgeving van natuurvriendenhuis Het ZeehuisIn de weekendbijlage van 8 en 9 juli zijn de schrijvers Hanna Bervoets en Adriaan van Dis aan het woord. Beiden waren vaak te vinden op het strand van Bergen. Bervoets logeerde als kind vaak in het Zeehuis en Van Dis woonde ooit in het repatriantenhuis voor mensen uit Nederlands-Indië, dat naast het Zeehuis staat. Beiden halen in een gekruid interview allerlei herinneringen op aan het Zeehuis.

En dat het Zeehuis was? Nivon voorzitter Henk Schaaf hielp NRC meteen uit de droom met een reactie.

 

Zomeravondgesprek: Omgeving van natuurvriendenhuis Het ZeehuisZomeravondgesprek

Met Hanna Bervoets en Adriaan van Dis

Info & Boeken

Natuurvriendenhuis Het Zeehuis
Meer natuurvriendenhuizen

Wilde roos

Eerste nieuwe Wilde Roos: Koos Vorrinklezing van Jan Pronk

De Wilde Roos was vanaf 1927 een ‘bonte rij van kleine geschriften’ onder de redactie van Koos Vorrink. De serie werd uitgegeven voor het Instituut voor Arbeidersontwikkeling (IvAO), de voorloper van Nivon. Dannie Brus en Sjoerd Kemeling gaan de Wilde Roos een nieuw leven geven als aanzet tot discussie binnen Nivon over gemeenschapszin, cultuur en ontplooien van kwaliteiten in deze tijd.

Jan Pronk
De eerste nieuwe Wilde Roos bevat de eerste Koos Vorrinklezing. Jan Pronk sprak op 1 mei 2017 in het Koos Vorrink-huis, natuurvriendenhuis in Lage Vuursche, over ‘Een linkse gezindheid’. Lees de blader-Wilde Roos of de download-Wilde Roos en er verscheen een artikel over de Koos Vorrinklezing in de Baarnse Courant.

De Wilde Roos 1: Een linkse gezindheid

De eerste nieuwe Wilde Roos!

Cultuursocialisme

Het IvAO is in 1924 opgericht door de Sociaal Democratische Arbeiders Partij en de Nederlands Verbond van Vakverenigingen. In 1960 is de naam veranderd in Nederlands Instituut voorVolks- ontwikkeling en Natuurvriendenwerk, Nivon. Koos Vorrink was in de eerste jaren van het Instituut bezoldigd bestuurder. Via hem en anderen zouden de ideeën van het cultuursocialisme, afkomstig van de Belg Hendrik de Man, ook ingang vinden bij het instituut.

Gemeenschapszin en kritisch denken

Natuurlijk moesten de economische omstandigheden van de arbeiders worden verbeterd. Maar dat niet alleen. Bij de nieuwe maatschappij behoorde ook de gemeenschapszin en een andere cultuur voor iedereen. De algemene ontplooiing van alle menselijke kwaliteiten was deel van dat gedachtegoed. Niet alleen door de verwerving van algemene kennis maar juist ook het ontwikkelen van vermogen tot moreel oordelen en kritisch denken. Mede door de arbeidersavondscholen werd aan arbeiders de kans gegeven zich te ontwikkelen. Geschoolde arbeiders zouden beter in staat zijn collectief de strijd aan te gaan voor een socialere samenleving. Daarnaast was een doel van het IvAO om die geschoolde arbeider te vormen tot het kader van de democratisch socialistische beweging.