Water

Je kunt niet weglopen wanneer het moeilijk wordt

“Ontgin waar niemand vruchtbaarheid vermoedt.
Elke woestijn heeft zijn wel, geloof onafgebroken.
Hier moet water zijn.”

Uit: Voorschrift – Hendrik Marsman

 

De werkgroep Historie Nivon verzamelt materiaal uit het Nivon-verleden om voor de toekomst te bewaren. Herman van Kordenoordt voert gesprekken met leden en legt deze interviews vast op cd. Van de meeste gesprekken verschijnt ook een artikel in Toorts en op Nivon.nl.

 

Interview met Leo van Manen

Tekst: Sjoerd Kemeling
Interview en foto: Herman van Kordenoordt

Leo van ManenLeo werd geboren op 19-5-1936  in de Geitenkamp, een Arnhemse arbeiderswijk, in een woning van de “Algemene”. Vader was er werkzaam als schilder. Praten over de oorlog emotioneert hem nog altijd. Het gezin moest in 1944 vluchten vanwege operatie Market Garden, ook bekend als de slag om Arnhem. Met een kar vol spullen, soms schuilend in een greppel. De kleine Leo min of meer steppend en trappend op de fiets van moeder. “Daar moet ik vaak aan denken, als ik nu beelden van vluchtelingen zie.” Ook mistte een granaatscherf vader op een haar, maar niet het fotoboek dat Leo gelukkig toch nog heeft. ,,Ik moet vaak aan die tijd denken, als ik nu beelden van vluchtelingen zie.” Door die oorlog liep het met school niet helemaal goed. Leo bleek langzaam met leren. “Ik ben overal traag mee. Dat is nooit anders geworden.” In 1947 overleed vader. Gelukkig was er veel steun van vrienden uit de Rode Familie en kreeg moeder werk in het huishouden bij een freule. Het was een zware tijd.

Ondertussen was Leo, eigenlijk veel te jong, lid geworden van de AJC. Als 11-jarige maakte hij het Vriendschapsfeest mee. “Alleen met de trein naar Amsterdam”. Hij ging naar de ambachtsschool om elektricien te worden. Destijds was bedacht, teneinde snel vaklieden op te leiden, om de vierjarige ambachtsschool in twee jaar te geven. Leo was niet de enige die daar moeite mee had. Gelukkig was er een rode leerkracht die de hele klas bijspijkerde.

“Vijf jaar na mijn vader overleed ook moeder. Aan kanker”. Leo werd, 16 jaar oud, opgevangen door een tante en oom. “Geweldige pleegouders”. Het huis van moeder werd leeggehaald. Daarvan moest de steun worden terugbetaald. Een paar dingetjes werden door familieleden teruggekocht en later aan Leo gegeven. Leo werkte toen al. Via iemand uit de Rode Familie kreeg hij een aanstelling bij de PTT. “Eigenlijk vriendjespolitiek.” Via de bedrijfsopleiding haalde Leo diverse diploma’s.

AJC

Inmiddels was Leo secretaris geworden van zijn koppel van de AJC. .”Ik kon eigenlijk helemaal geen verhaal schrijven. Er zat geen lijn in.” Hij maakte interessante bijeenkomsten mee op de Paasheuvel. “Wim Thomassen was daar vaak spreker.” Als jongvolwassene maakte Leo de opheffing mee van de AJC. Toen koos hij voor de “logische overgang” naar het Instituut. Het Nivon organiseerde bijeenkomsten in de schouwburg (Cilli Wang, Otto Sterman) maar ook excursies naar bijvoorbeeld de Deltawerken. Hij nam deel aan vogelexcursies. “Ik kan nog steeds geen mus van een kraai onderscheiden, maar werd wel een liefhebber van het beleven van de natuur.” Daarom deed Leo ook mee aan (vergeefse) acties tegen de aanleg van de A50, dwars over de Veluwe.

Hij werd penningmeester van de Natuurvriendencommissie. “Ik was van het kamperen en de wandelingen”. In 1960 begon het echte werk. Hij werd gevraagd intermediair te worden tussen het afdelingsbestuur en het Nivon jongerenwerk. Hij zat gelijktijdig in beide besturen. De oprichtingsbijeenkomst van het Arnhemse Nivon jongerenwerk was in de Kleine Bosbeek. Leo en Nolda trouwden een paar dagen voor die bijeenkomst. Albert van der Weij sprak er. Er waren 20-30 jongeren. Het was hartstikke gezellig. “Alleen bleek ’s nachts slapen het tweede doel en keet maken het eerste”. Er kwamen een wastafel en een brandblusser naar beneden. Gelukkig tilde de beheercommissie er niet al te zwaar aan. Met de jongeren organiseerden ze weekenden in het ABK-huis. “Ze vergaderden bij ons thuis”. Nolda en Leo waren, nauwelijks vijf jaar ouder, een soort vertrouwenspersonen.

Begin jaren 60 werd het landelijk congres gehouden in Musis Sacrum in Arnhem. Leo was verantwoordelijk voor de inkwartiering van de deelnemers. In 1966 kwam het verzoek penningmeester te worden van het afdelingsbestuur. Leo stopte met de jongeren. “Die konden het best zelf.” Al doende bekwaamde Leo zich in de nieuwe drukke klus. De penningen van Nivon-Arnhem werden ongeveer 30 jaar door hem beheerd.

Het cursuswerk nam een enorme vlucht. Ze hadden daarvoor de beschikking over een deel van het souterrain van vakbondsgebouw “De Opbouw.” Pottenbakken, emailleren, Engels, tekenen, schilderen, fotograferen, bamboefluiten, een muziekgroep, beeldhouwen, kunstgeschiedenis en veel meer. Er waren jaarlijks 500/600 cursisten. De afdeling had 1200 leden.

Veel vriendschappen

Van de gemeente ontving men een behoorlijke subsidie. Het werk nam toe. Bij een kasverschil zei Nolda soms om half twee ‘s nachts: “Kom we gaan slapen, morgen verder.” Via de PTT kwam er vrij snel een computer met een boekhoudprogramma. Er ging veel geld om en alles moest verantwoord worden aan de gemeente en aan de leden. “Je was er het hele jaar mee bezig.” Na een tijdje werd de inschrijving van de cursussen door een ander gedaan. De incasso bleef bij Leo.

Natuurvriendenhuis De Bosbeek BennekomLeo besloot met het penningmeesterschap te stoppen als hij met pensioen zou gaan. Vanaf die tijd richtte hij zijn aandacht en energie op de Bosbeek. Zo was hij betrokken bij de organisatie van de Seniorweken, maar voor andere werkzaamheden liep Leo ook niet weg. Een waterleiding solderen, een muurtje weghalen. Leo deed overal aan mee. Aanvankelijk dacht hij er geen verstand van te hebben. Toch werd Leo milieucoördinator in de Beheercommissie. “Wij zijn een Natuurvriendenhuis, dan moeten wij ons ook als natuurvrienden gedragen.” Afval scheiden, spaarlampen, een composthoop en zuinig afgestelde kranen. De Bosbeek deed mee aan het project “Milieubarometer”.

“We haalden het eerste jaar brons.” Met behulp van subsidie werden meer maatregelen genomen, Een zonneboiler op het dak en dubbel glas in de publieksruimten. De bezoekers konden het verbruik allemaal volgen via een paneel. Na het overlijden van Hugo Hoogerhuis werd Leo ook penningmeester van de Beheercommissie en werd de verantwoordelijke voor de brandpreventie. Daarna volgde nog de legionellaproblematiek . “Wel een beetje veel.” Rond 2004 stopte Leo met de werkzaamheden bij de Bosbeek. “Ik heb een leuk afscheid gehad. Ze hebben me toegezongen. Dat vond ik wel plezierig.”

Iets voor elkaar krijgen

Leo van Manen stelt dat hij in het leven veel gehad heeft aan de AJC en het Nivon: “Ik had veel dingen niet durven doen”. Het heeft hem ook veel vriendschappen opgeleverd. Maar ook geduld opbrengen iets voor elkaar te krijgen. Hij draagt het gedichtje voor dat bovenaan dit bericht staat. Hij voel zich verantwoordelijk en geeft niet gauw op. “Je kunt niet weglopen wanneer het moeilijk wordt.”

Natuurvriendenhuis Het Zeehuis

Zomeravondgesprek Bervoets & Van Dis bij Het Zeehuis

In een reeks zomerse dubbelinterviews in NRC Handelsblad tafelen twee aan elkaar gewaagde gasten een avond lang met twee journalisten in een hotel in Bergen aan Zee, overnachten daar en nemen na het ontbijt afscheid.

Op het strand van Bergen

Zomeravondgesprek: Omgeving van natuurvriendenhuis Het ZeehuisIn de weekendbijlage van 8 en 9 juli zijn de schrijvers Hanna Bervoets en Adriaan van Dis aan het woord. Beiden waren vaak te vinden op het strand van Bergen. Bervoets logeerde als kind vaak in het Zeehuis en Van Dis woonde ooit in het repatriantenhuis voor mensen uit Nederlands-Indië, dat naast het Zeehuis staat. Beiden halen in een gekruid interview allerlei herinneringen op aan het Zeehuis.

En dat het Zeehuis was? Nivon voorzitter Henk Schaaf hielp NRC meteen uit de droom met een reactie.

 

Zomeravondgesprek: Omgeving van natuurvriendenhuis Het ZeehuisZomeravondgesprek

Met Hanna Bervoets en Adriaan van Dis

Info & Boeken

Natuurvriendenhuis Het Zeehuis
Meer natuurvriendenhuizen

Wilde roos

Eerste nieuwe Wilde Roos: Koos Vorrinklezing van Jan Pronk

De Wilde Roos was vanaf 1927 een ‘bonte rij van kleine geschriften’ onder de redactie van Koos Vorrink. De serie werd uitgegeven voor het Instituut voor Arbeidersontwikkeling (IvAO), de voorloper van Nivon. Dannie Brus en Sjoerd Kemeling gaan de Wilde Roos een nieuw leven geven als aanzet tot discussie binnen Nivon over gemeenschapszin, cultuur en ontplooien van kwaliteiten in deze tijd.

Jan Pronk
De eerste nieuwe Wilde Roos bevat de eerste Koos Vorrinklezing. Jan Pronk sprak op 1 mei 2017 in het Koos Vorrink-huis, natuurvriendenhuis in Lage Vuursche, over ‘Een linkse gezindheid’. Lees de blader-Wilde Roos of de download-Wilde Roos en er verscheen een artikel over de Koos Vorrinklezing in de Baarnse Courant.

De Wilde Roos 1: Een linkse gezindheid

De eerste nieuwe Wilde Roos!

Cultuursocialisme

Het IvAO is in 1924 opgericht door de Sociaal Democratische Arbeiders Partij en de Nederlands Verbond van Vakverenigingen. In 1960 is de naam veranderd in Nederlands Instituut voorVolks- ontwikkeling en Natuurvriendenwerk, Nivon. Koos Vorrink was in de eerste jaren van het Instituut bezoldigd bestuurder. Via hem en anderen zouden de ideeën van het cultuursocialisme, afkomstig van de Belg Hendrik de Man, ook ingang vinden bij het instituut.

Gemeenschapszin en kritisch denken

Natuurlijk moesten de economische omstandigheden van de arbeiders worden verbeterd. Maar dat niet alleen. Bij de nieuwe maatschappij behoorde ook de gemeenschapszin en een andere cultuur voor iedereen. De algemene ontplooiing van alle menselijke kwaliteiten was deel van dat gedachtegoed. Niet alleen door de verwerving van algemene kennis maar juist ook het ontwikkelen van vermogen tot moreel oordelen en kritisch denken. Mede door de arbeidersavondscholen werd aan arbeiders de kans gegeven zich te ontwikkelen. Geschoolde arbeiders zouden beter in staat zijn collectief de strijd aan te gaan voor een socialere samenleving. Daarnaast was een doel van het IvAO om die geschoolde arbeider te vormen tot het kader van de democratisch socialistische beweging.

Nivon Bergsport Amsterdam

Nivon Bergsport Amsterdam vindt nieuwe plek

Tekst: Leendert Bakker

Toen de Hells Angels de stad werden uitgewerkt, had de Nivon Bergsportgroep Amsterdam (NBA) al het vermoeden dat haar tijd ook gekomen was. Niet dat de toorn van een leren jekkie op een motorfiets haar zou raken, maar wel de nimmer aflatende geldhonger van de Gemeente Amsterdam.

De zaken werden versneld toen de buitensportzaak Demmenie aan de Marnixkade failliet ging. Aan het huren door Demmenie van de voormalige school aan de Marnixstraat kwam een einde en daarmee moest ook de houten keet op het achterliggende schoolplein, aan de Marnixkade, verdwijnen. Ten faveure van project- ontwikkeling.

De enige berghut onder zeeniveau

Die keet was De Berghut van de NBA. Toen De Bijlmer halverwege de jaren zeventig ‘af was’ kon de bouwkeet overgenomen worden en een bergsportminnende ambtenaar van de Gemeente Amsterdam zorgde voor een plek in hartje Amsterdam. De achterzijde van het Demmenie-pand werd ingericht als een heuse klimwand. Heel veel (Nivon)bergsporters hebben tegen deze wand geklommen, of hier hun eerst klettersteigoefeningen gedaan.

De Berghut had ook de sfeer van een berghut, hout, warm, prettig. Maar dan wel de enige berghut ter wereld onder zeeniveau. Er werden allerlei bergsportgerelateerde activiteiten georganiseerd, maar vooral ook bergsportcursussen gegeven. Een biertje na afloop aan de bar. Uniek!

Nieuwe plek

Nivon Bergsport AmsterdamMet een bescheiden afkoopsom voor het verplichte afscheid startte de zoektocht naar een nieuwe plek. De NBA is blij dat er goede afspraken met de NKBV Regio Amsterdam (Nederlandse Klim- en Bergsport Vereniging) gemaakt zijn, in goed overleg met- en ondersteuning door het Centraal Bestuur en Landelijk Bureau van Nivon.

Nivon heeft nu twee containers gekoppeld aan de bestaande persoonscontainer van de NKBV Regio Amsterdam, op een terrein midden in het sportveldengebied van Amsterdam Osdorp. Er kan ook geklommen worden. En met de uitbreiding kunnen zowel Nivon als NKBV gebruik maken van een prima en unieke cursus- of vergaderlocatie.

Bergsport ook iets voor jou?

Nivon Bergsport Amsterdam

L.M. Hermanshoeve

Eigenaardig dat men er zelf eten klaar kan maken …..

Natuurvriendenhuis L.M. Hermanshoeve in Meddo

Tekst: Sjoerd Kemeling

Net verhuisd naar Winterswijk, nu zo’n vier jaar gelden, ontdekte ik dat er in de jaren dertig van de vorige eeuw hier vlak bij een Natuurvriendenhuis stond in Meddo: de L.M. Hermanshoeve.

De natuurvriendenhuizen in Nederland hebben een geschiedenis die terug gaat naar 1929 het jaar waarin het eerste Nederlandse natuurvriendenhuis (in Bornerbroek) gereed is. Vanaf dat jaar komen er in een rap tempo natuurvriendenhuizen bij. In 1933 beschikt het IvAO (Instituut voor Arbeiders Ontwikkeling’) de voorloper van de Natuurvrienden, al over vijf huizen. In Gelderland stond er al een bij Ede.

Het bestuur van het Instituut wil het huizenbezit uitbreiden. Begin mei 1933 meldt dagblad Het Volk dat, in dezelfde vergadering waarin werd besloten tot aankoop van een stuk grond in Wijk aan Zee voor de bouw van een huis daar, is besloten tot het verwerven van een boerderij bij het Gelderse Meddo: de Hermanshoeve. Het bestuur was getipt door de Winterswijkse afdeling van het IvAO.
De Hermanshoeve maakte deel uit van een groter complex, een Scholtengoed aan de Geldereschweg. Het Instituut huurde de hoeve van de familie Tenkink.

L.M. HermanshoeveEigenaardig

Meteen werd er hard gewerkt want op 17 mei van dat jaar meldt de Graafschapbode al dat het gebouw op zondag 21 mei in gebruik zal worden genomen ….. ’waarbij pl.m. 4 hectare bos als wandeloord wordt toegevoegd. Het zal de naam dragen van “L.M. Hermanshoeve”. Hier kunnen families rustig hun vakanties doorbrengen. Het eigenaardige van deze stichtingen is wel dat men er ook zelf eten kan klaar maken. Door een klein bedrag te betalen, heeft men de beschikking over het fornuis en eetgerei en wat daarbij verder nodig is.’ En verder staat er in het krantenbericht: ’De leden van het Instituut voor Arbeidersontwikkeling hebben allen belangeloos medegewerkt om alles op tijd klaar te krijgen. Alles in vrije tijd. De heer L.M. Hermans, waarnaar de hoeve is genoemd, zal a.s. zondag met zijn echtgenote de opening bijwonen.”

En zo geschiedde. Hermans en zijn vrouw kwamen uit Arnhem per trein aan in Winterswijk. De hele lokale socialistische zuil was uitgelopen om hen te verwelkomen. Het IvAO met de Natuurvrienden, de Arbeiders Jeugd Centrale, de Arbeiders Sportbond, zangkoor Herleving en nog wat loslopende SDAP’ers. Vervolgens ging het echtpaar Hermans, verscholen achter de diverse vaandels, per koets richting Meddo.

Om 12.00 uur was de officiële opening gepland van de hoeve incl. 4 ha bos. Dat zal wel wat later geworden zijn, want Hermans kwam pas om 11.23 uur aan bij het Gols-station.
Bezoekers uit Winterswijk konden voor 25 cent met een speciale bus om 10 uur vanaf de markt naar Meddo en als ze ook nog een broodmaaltijd a 30 cent wilden nuttigen, hadden ze dat vooraf kenbaar moeten maken aan de broodbezorger van coöperatie de Dageraad.

Tien sprekers

De vele belangstellenden kwamen van heinde en ver. Het geduld van al die aanwezigen zal danig op de proef gesteld zijn. Er waren maar liefst tien sprekers. Gelukkig hadden ze er prachtig weer bij.

Als eerste spreker opende de voorzitter van het IvAO in Winterswijk G.J. Nijhuis de lange rij.
Tussen 1 mei en 20 mei was er door de vrijwilligers hard gewerkt om alles in orde te maken.
 Hij overhandigde mevr. Tenkink een bos bloemen als waardering voor de prettige samenwerking. 
Jan van Arkel sprak als lid van het Centraal Bestuur van het IvAO. In zijn toespraak dankte hij coöperatie de Dageraad voor de hulp van de totstandkoming van e.e.a.

Daarna sprak Aaron van Dam, directeur van de Dageraad. Van Dam kende Hermans vanuit de SDAP en bemiddelde bij de verwerving van de hoeve. Hij spreekt als wethouder, omdat de burgemeester verhinderd was. Hij hoopt dat dit natuurvriendenhuis, tezamen met het nieuwe strandbad Winterswijk aantrekkelijker zal maken voor het Vreemdelingenverkeer.
 Het doet van Dam veel genoegen dat de heer Hermans en diens echtgenote aanwezig zijn. 
Dat dit werk tot stand is gebracht is indirect het resultaat van de arbeid van de heer Hermans, die zijn leven heeft gewijd aan de opheffing (de verslaggever van dienst zal wel “verheffing” hebben bedoeld – SK) der arbeiders.

Aan het eind sprak de heer L.M. Hermans zelf. Hermans wist hoe het hoorde en hield een kernachtige, van humor doordrenkte speech. Vervolgens bood hij de Natuurvrienden een envelop met inhoud aan.


Rooke

Ook de onderwijzer en tekenaar Jaap Rooke kwam op de Hermanshoeve. Het museum in Winterswijk beschikt over een flinke collectie prachtige tekeningen van zijn hand. Voornamelijk portretten van van Winterswijkers. En ……. hij was lid van het IvAO in Winterswijk. Hij was er jaren secretaris en waarschijnlijk ook waarnemend voorzitter.
 Rooke verzorgde niet alleen de notulen maar hield ook inleidingen voor het Instituut tijdens bijeenkomsten in de Dageraad en hij was in 1933 de organisator van een van de familiedagen op de Hermanshoeve.

Jaap toonde zich een vroege natuurbeschermer. Citaat uit een artikel uit 1933 dat verscheen in Toorts, ’Getracht moet worden liefde voor de natuur op te wekken …… De beschermende niet de schennende hand dient te worden uitgestrekt.’ Er werd naar aanleiding van Rooke’s causerie nog uitgebreid gesproken over idealisme. “Want natuurvrienden zijn”, om met Rooke te spreken, “voor alles vrije mensen en praktische idealisten”.
 Rooke droeg tot slot voor van Herman Gorter: O vrij te zijn.

Film

De hele dag werd, uniek voor die dagen, gefilmd door de Winterswijkse fotograaf te Hofstee. Een aantal weken later werd het resultaat vertoond aan leden van het IvAO en de Natuurvrienden tijdens een propagandabijeenkomst in het Volksgebouw. Deze film is gelukkig bewaard gebleven en in het bezit van Vereniging Het Museum in Winterswijk. Een aantal jaren geleden is de filmspoel, als ware het een zeldzame bluesplaat, uit een vuilcontainer gevist – mededeling van Willy Eijkman, oktober 2016.

Autobusmaatschappij

L.M. Hermanshoeve, conversatiezaal

De ‘conversatiezaal’

De Graafschap opende vanaf 1 augustus 1933 een nieuwe lijn. Er werd ook gestopt bij de Hermanshoeve. Niet alleen de busmaatschappij, maar ook de middenstand uit Winterswijk hoopte een graantje mee te pikken van de vestiging van en Natuurvriendenhuis binnen de gemeentelijke grenzen.

Zo verscheen er in de Reisgids van de Natuurvrienden een aantal advertenties, onder meer van Walhof. Die firma wilde de leden wel per luxe wagen en bus tegen een billijk tarief naar de Hermanshoeve brengen. Ik denk niet dat dat veel klandizie heeft opgeleverd.

Groentehandelaar J.G. Schoppers uit de Bloemstraat liet weten te leveren aan de L.M. Hermanshoeve en Tjeerd Raven van de Scholtenenk vroeg zich af of het de Natuurvrienden wel bekend was dat hij het beste adres was voor tabak, sigaren en sigaretten en dat hij tevens beschikte over een ruime sortering pijpen. Die natuurvrienden waren dan wel van de blauwe knoop, maar een rokertje sloegen ze blijkbaar niet af.

Roode Duivel Hermans

Maar wie was nou die L.M. (Louis) Hermans (1861)? Er doen de wildste verhalen over die man de ronde en, ik zal u niet teleurstellen, die zijn bijna allemaal waar. Want we hebben hier te maken met de Roode Duivel, op 21 mei 1933 in hoogsteigen persoon afreisde naar Meddo.

De Roode Duivel, zo heette in elk geval het anarchistische blaadje dat door hem werd volgeschreven en waarin kapitalisten en klerikalen belachelijk werden gemaakt. In 1896 draaide hij voor een half jaar de bak in, omdat hij opzettelijk prinses Wilhelmina en haar moeder Emma had beledigd. Na zijn vrijlating werd Hermans door zijn makkers gehuldigd in het Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam.

Hij kwam uit dezelfde politieke hoek als Domela Nieuwenhuis en maakte ook een tijdje deel uit van de redactie van Recht voor Allen, het door Domela opgerichte blad van de Sociaal Democratische Bond. Hermans schreef veelvuldig opstandige gedichten en versjes. Luister voor de aardigheid eens naar Dominee, nee dominee daar doen wij niet aan mee, gezongen door Jenny Arean & Adèle Bloemendaal. Hij had humor, kon spotten als de beste en was, wellicht daardoor, een veelgevraagd spreker.

Louis Hermans was sinds 1882 politiek actief. Eigenlijk belichaamt hij de ontwikkeling binnen de hoofdstroom van het socialisme in Nederland. Als anarchist verzette hij zich eerst nog fel tegen de oprichting van de SDAP in 1894. Hij maakte de oprichters, waaronder Troelstra, op zijn eigen wijze subtiel uit voor alle soorten rotte vis.

Geleidelijk aan veranderde hij van inzicht en trad in 1898 toch toe tot de SDAP. Die partij zou hij tot aan mei 1940 dienen op tal van posities. Hij was betrokken bij de vorming van vele SDAP-afdelingen in Zuid-Holland, maar ook bij de oprichting van coöperatie Voorwaarts, gevestigd in een door Berlage ontworpen pand aan de Slaak (in 1940 verwoest bij het bombardement). In die periode publiceerde hij regelmatig in sociaal democratische tijdschriften als het Zondagsblad en het satirische De Notenkraker. Ook maakte Hermans deel uit van het partijbestuur, samen met de eertijds door hem vervloekte Troelstra en Vliegen.

Hij was lid van de Tweede Kamer (1918-1921) en van de Eerste Kamer (1925-1937) en zat van 1909 tot 1939 in de Gemeenteraad van Arnhem, was daar een periode wethouder en maakte een aantal jaren deel uit van de Provinciale Staten van Gelderland. Als Eerste Kamerlid bemoeide hij zich ondermeer met demonstraties tegen de Vlootwet. Hij overleed in 1943. Na de oorlog werd er een monumentje voor hem geplaatst op de begraafplaats Moscowa in Arnhem. (gesloopt in de jaren ’90).

Sluiting

In de winterperiode was de Hermanshoeve gesloten omdat er geen verwarming was. Ieder voorjaar werd de hoeve dan weer feestelijk heropend. Met enige regelmaat werden er activiteiten georganiseerd door de sociaal-democratische beweging van Winterswijk. Vaak met medewerking van de AJC, Sportbond, zangkoor Herleving e.d. en soms met een koor, bestaande uit mannen die betrokken waren bij Natuurvriendenhuis Den Broam in Buurse. Deze “Den Broam-Boys” werden in de Graafschapbode verhaspeld tot “The Brown Boys”, ook een mooie naam.

L.M. Hermanshoeve

L.M. Hermanshoeve vandaag

Na vijf jaar sloot de Hermanshoeve haar deuren al weer wegens het gebrek aan overnachtingen. De ligging was weliswaar fraai, maar te afgelegen om er zo maar een weekendje naar toe te gaan. De exploitatie kwam destijds gewoon niet rond en de huur werd opgezegd. Een oude Rotterdamse natuurvriend vertelde me ooit: “Je denkt toch niet dat wij in de crisistijd helemaal vanuit hier naar de Achterhoek met vakantie konden. Oostvoorne was nog net aan te fietsen.”

De Hermanshoeve staat er nog: op de Geldereschweg en inmiddels ook op de monumentenlijst. Maar dan als voormalige spin- en weefhuis. Het is van cultuurhistorische waarde vanwege de bestemming van het complex als scholteboerderij, die verbonden is met de economische, agrarische en sociale geschiedenis van Winterswijk. Het dichtstbijzijnde natuurvriendenhuis was toen Den Broam in Buurse en dat is het nog steeds.

Bronnen
  • De Toorts , ledenblad van het IvAO, jaargangen 1933-1939
  • Reisgidsen De Natuurvrienden 1933, 1934, 1935 , 1936, 1937 , 1938, 1939
  • Winterswijk in oude films, uitg. Het Museum, 1989
  • De rode pionier – Dick Linders, uitg. Calbona 2016
  • De geschiedenis van De Roode Duivel – Harry Hendriks in Engelbewaarder Winterboek 1979
  • Van Roode Duivel tot rode wethouder – Stef Ketelaar in Arnhems Historisch tijdschrift juni 2015
  • Gij zijt kanalje – Jaap van de Merwe, uitg. A.W. Bruna & Zoon 1974
  • Diverse krantenartikelen, ingezien via Delpher
De Bosbeek 40 jaar

De Bosbeek viert 40

De Bosbeek vroegerHet 40-jarig bestaan van het huidige natuurvriendenhuis De Bosbeek bij Bennekom werd in aanwezigheid van zo’n 60 mensen op 6 mei gevierd met een historische terugblik door Sjoerd Kemeling en vervolgens muzikaal opgeluisterd door Elke Jansen met zang ondersteund door de aanwezigen.

 

De Bosbeek 40 jaar

Herbert Boerendonk overhandigt de cheque aan Eddy Oudshoorn

Veel (oud)vrijwilligers kwamen naar Bennekom om elkaar te ontmoeten en herinneringen op te halen. Namens het centraal bestuur feliciteerde Herbert Boerendonk de beheercommissie en overhandigde een cheque aan de voorzitter van het jubilerende natuurvriendenhuis.

In 1932 werd in Bennekom aan het Moftbos het natuurvriendenhuis ABK-huis geopend. Na de oorlog is dit terrein nog enkele jaren als kampeerterrein gebruikt. In 1952 werd in Hall bij Eerbeek weer een ABK-huis in gebruik genomen.

De Bosbeek

Foto: Jolanda Denekamp

 

Vlakbij het Moftbos aan de Bosbeekweg werd in 1957 natuurvriendenhuis Swanenburg geopend, later De Kleine Bosbeek genoemd. Dit huis werd in 1976 verkocht. De Grote Bosbeek was, voor het in 1959 een natuurvriendenhuis werd, een pension. Het brandde in 1976 gedeeltelijk af  en is daarna gesloopt. In 1977 werd de nieuwe Bosbeek gebouwd.

Naar het natuurvriendenhuis

Boek over de historie van het Hunehuis

Wim van der Wijk heeft een mooi boek geschreven over de historie van het Hunehuis.

Krabbels uit het Hunehuis

Preview, krantenartikel en bestelinfo